Fransa, Afrika’daki eski sömürge ülkelerinde azalan nüfuzuyla yüzleşirken, Çad ve Senegal Fransız askeri varlığına son verme kararlarını açıkladı.
2024 yılının son ayları, Fransa ve Afrika’da kontrol altında tutmaya çalıştığı eski sömürge ülkeleri için çekişmeli ve meydan okumalı bir dönem olmaya devam ediyor. Bu doğrultuda Paris, Afrika’daki kalıcı asker varlığını keskin bir şekilde azaltacak yeni bir askeri strateji tasarlarken, mevcut durumda yakın iki müttefikinden yeni bir hamle geldi. AP tarafından yapılan habere göre Fransa’nın Afrika’daki en istikrarlı ve sadık ortağı olarak görülen Çad, Bağımsızlık Günü’nde egemenliğini yeniden tanımlamak için Fransa ile savunma iş birliğine son verdiğini açıkladı.
Bu bağlamda Senegal’in yeni Cumhurbaşkanı Fransız Le Monde gazetesinde yayınlanan bir röportajında, Fransız askerlerinin yakında Senegal topraklarında olmayacağının “aşikar” olduğunu söyledi. Açıklamalarına devam eden Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, “Fransızların kölelik döneminden beri burada olması başka türlüsünün mümkün olmadığı anlamına gelmiyor.” ifadelerini kullandı.
Açıklamalar, Fransa’nın kıtada azalan nüfuzunu yeniden canlandırmak için çaba sarf ettiği bir dönemde geldi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot Çad ve Etiyopya’ya yaptığı ziyareti tamamlarken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da 1944 yılında Fransız ordusu tarafından 400 kadar Batı Afrikalı askerin öldürüldüğünü ilk kez kabul etti. Fransız yetkililer Çad’ın açıklamasından sonra yaklaşık 24 saat sessiz kaldılar ve sonunda ortaklığın geleceği konusunda “yakın diyalog” içinde olduklarını belirttiler.
AP’ye açıklamalarda bulunan analiste göre ise Çad’ın kararı, Fransa’nın tüm Sahel bölgesindeki sömürge sonrası askeri hakimiyetinin tabutuna çakılan son çivi olarak görülmekte. Ayrıca Senegal ve Çad’ın kararlarının Paris’in siyasi ve askeri etkisinin azalmaya devam ettiği bölgenin Fransa ile ilişkisindeki daha geniş yapısal dönüşümün bir parçası olduğu da ifade edilmektedir.
Fransa’nın Afrika raporu
Macron’un Afrika’dan sorumlu özel temsilcisi Jean-Marie Bockel geçtiğimiz ay Macron’a Afrika’daki Fransız askeri varlığının gelişimine ilişkin raporunu sunmuştu. Bahse konu rapor, Macron’un Cumhurbaşkanlığının ilk günlerinde Burkina Faso’da 2017 yılında yaptığı bir konuşmada duyurduğu “Afrika ülkeleriyle ortaklığımızın yenilenmesi” hedefinin bir parçası olarak rol almaktadır.
Bockel’in raporunun ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı ancak AP’ye göre ilgili ülkelerle yapılan hassas görüşmelerle ilgili olarak adlarının açıklanmaması koşuluyla konuşan üç Fransız üst düzey yetkili, Fransa’nın, Macron’un önümüzdeki günlerde seyahat etmesi beklenen Cibuti hariç Afrika’daki tüm üslerindeki askeri varlığını keskin bir şekilde azaltmayı hedeflediğini söyledi.
Buna ek olarak yetkililer bunun Fransa’nın askeri iş birliğini mutlaka azaltacağı anlamına gelmediğini, bunun yerine ülkeler tarafından ifade edilen ihtiyaçlara cevap verileceğini söyledi. Söz konusu ihtiyaçlar olarak, hava sahası gözetimi ya da insansız hava araçları ve diğer hava taşıtları konusunda daha özel eğitim verilmesi anlamına gelebileceği de belirtilmekte.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
