“Xi dönemindeki geçit törenleri, gelişen askeri cephaneliği sergileyerek hem Çin’in küresel gücünü ilan etmekte hem de tartışmalı otoritesini yurt içinde pekiştirmektedir.”
Hakan Torlak
Çin Halk Cumhuriyeti’nin yetmiş altı yıllık tarihinde düzenlediği on sekiz askeri geçit töreni, hem dış dünyaya gücünü gösterme hem de iç politikada liderin otoritesini sağlamlaştırma gibi ikili bir amaca hizmet etmektedir.
1949’daki kuruluş töreninde Mao Zedong başkanlığında sergilenen silahlar komünist zaferi simgelerken, 1960-1983 yılları arasındaki iç karışıklıklar (Örn: Kültür Devrimi) nedeniyle bu geleneğe uzun bir ara verildi. Deng Xiaoping 1984’te törenleri canlandırarak ordu modernizasyonunu vurguladı; sonrasında Jiang Zemin ve Hu Jintao dönemlerindeki geçitler ise liderlerin ordu üzerindeki kontrolünü pekiştirmeye odaklandı. Mevcut lider Xi Jinping’in dönemi, bir yandan devlet desteğiyle hızlanan savunma sanayiindeki dikkat çekici genişleme ve modern silah sistemlerinin (donanma, gelişen hava kuvvetleri) sergilenmesiyle öne çıkarken, diğer yandan Çin Halk Kurtuluş Ordusu (ÇHKO) içinde uygulanan kapsamlı yolsuzlukla mücadele ve tasfiyeler nedeniyle üst düzey komutanlar arasında belirsizlik yarattı. Bu bağlamda, Xi dönemindeki geçit törenleri, gelişen askeri cephaneliği sergileyerek hem Çin’in küresel gücünü ilan etmekte hem de tartışmalı otoritesini yurtiçinde pekiştirmektedir.
2025 Çin Zafer Bayramı Geçit Töreni, İkinci Çin-Japon Savaşı ile İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yıldönümünü anmak amacıyla 3 Eylül 2025 tarihinde Pekin’deki Chang’an Caddesi’nde düzenlendi. Geçit törenine Halk Kurtuluş Ordusu’ndan 12.000’in üzerinde asker katıldı. Etkinliği ilişkin resmi logo, 13 Mayıs 2025 tarihinde Devlet Konseyi Enformasyon Bürosu tarafından resmî olarak duyuruldu.
Logo; Çin Seddi, zeytin dalları, ışık huzmeleri, “80” sayısı ve “1945–2025” tarihlerini içermektedir. Çin Seddi, ulusun tamamının cesur direniş savaşındaki birleşik kararlılığını simgelemekte, merkezinde vatanseverlik bulunan büyük ulusal ruhun zaferde belirleyici unsur olduğunu ifade etmektedir. Zeytin dalı, Çin halkının zorlu ve kahramanca direniş mücadelesi sonucunda barışı elde etmesini sembolize etmekte, dünya halklarıyla birlikte barışı koruma ve yüceltme kararlılığını göstermektedir.
Çin’in Askeri Geçit Töreni Ve İlkler çalışmasının tamamı Defence Turk Dergi 29′ncu sayısında.
Çalışmanın tamamını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
Işık huzmelerinden oluşan zafer takı, Çin Halkı’nın Japon Saldırganlığına Karşı Direniş Savaşı ve Dünya Anti-Faşist Savaşı’ndaki zaferinin; adaletin kötülük üzerindeki, aydınlığın karanlık üzerindeki, ilerlemenin gericilik üzerindeki zaferini temsil etmektedir. Bu, Çin Komünist Partisi’nin güçlü liderliği altında Çin ulusunun büyük yeniden dirilişinin son derece parlak bir geleceğe sahip olduğunu ifade etmektedir. Açılış konuşmasında Xi Jinping, “Çin halkı, büyük ulusal fedakârlıklar göstererek insan uygarlığını kurtarmaya ve dünya barışını korumaya önemli katkılarda bulunmuştur.” ifadelerini kullandı. Xi, Halk Kurtuluş Ordusu’nun her zaman “parti ve halkın tam güvenini kazanmış kahraman bir güç” olduğunu vurguladı.
Geçit Törenine Katılan Birlikler (Geçiş Sırasına Göre):
• Çin Halk Kurtuluş Ordusu Üç Hizmet Kolu Onur Muhafız Taburu
• Kara Kuvvetleri Taburu (Sekizinci Rota Ordusu ve Yeni Dördüncü Ordu’ya bağlı birliklerden sağlanmıştır)
• Deniz Kuvvetleri Taburu
• Hava Kuvvetleri Taburu
• Roket Kuvvetleri Taburu
• Uzay Kuvvetleri Taburu
• Siber Uzay Kuvvetleri Taburu
• Bilgi Destek Kuvveti Taburu
• Ortak Lojistik Destek Kuvveti Taburu
• Halkın Silahlı Polisi Taburu (Silahlı Polis Pekin Kolordusu tarafından sağlanmıştır)
• Yedek Kuvvet Taburu (Yedek personelden oluşmaktadır)
• Milis Taburu (Kadın Milis Birliği tarafından sağlanmıştır)
• Çin Birleşmiş Milletler Barış Gücü Taburu (Kara Kuvvetleri 81. Grup Ordusu tarafından sağlanmıştır)
İlk Kez Sergilenen Ürünler
Geçit töreninde farklı ürünler sergilendi. Bu bağlamda en az bir kıtalararası balistik füzenin (ICBM) kamuya ilk kez tanıtıldığı gözlemlendi; bunlar arasında özellikle DF-61 ve ABD anakarasını hedef alma kapasitesine sahip olduğu bilinen diğer ICBM’ler öne çıktı. Bu gösterim, Çin’in nükleer güçlerini hızla genişletip modernize ettiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, Çin devlet medyası tarafından üçü hipersonik olarak tanımlanan birden fazla gemisavar füzesi de sergilendi. Bu durumun ABD Donanması’na doğrudan bir stratejik mesaj niteliği taşıdığı düşünülmekte. Önemli bir başka unsur, büyük olasılıkla Rusya’nın Ukrayna’daki operasyonel deneyimlerinden elde edilen dersler doğrultusunda geliştirilmiş ileri seviye anti-drone hava savunma sistemlerinin geçitte yer alması oldu.
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
