“2000’li yıllarda Brezilya Hava Kuvvetleri, envanterde yer alan C-130 uçaklarının istenilen performansı gösterememesi nedeniyle farklı seçenekleri değerlendirmeye almıştır.”
Eren Yiğitoğlu
Brezilya merkezli Embraer şirketi tarafından 2000’li yılların başından itibaren geliştirilmeye başlanan C-390 Millennium (KC-390) nakliye uçağı, ilk olarak yalnızca Brezilya Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmaya başlanırken daha sonra da diğer ülkeler tarafından tercih edilen bir sistem hâline gelmiştir. Jet motorlarının sağladığı yüksek hız, düşük bakım maliyetleri ve geniş görev yelpazesiyle dikkat çeken C-390; taktik taşımacılıktan insani yardım faaliyetlerine, tıbbi tahliyeden hava yakıt ikmaline kadar çok rollü bir şekilde kullanılabilmektedir.
Gelişmiş aviyonik sistemleri ve NATO uyumluluğu sayesinde uluslararası tatbikatlarda ve operasyonlarda da görev alabilen bu sistem, Airbus A400M ve C-130J Hercules gibi önemli rakiplerine karşı güçlü bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada C-390 Millennium nakliye uçağının tarihçesi ve güncel durumu ele alınacaktır.
C-390 Nakliye Uçağının Geliştirilme Süreci
2000’li yıllarda Brezilya Hava Kuvvetleri, envanterde yer alan C-130 uçaklarının istenilen performansı gösterememesi nedeniyle farklı seçenekleri değerlendirmeye aldı. Bu kapsamda Birim iki seçenek üzerinde durmayı tercih ederken; bunlardan ilki C-130’ların yükseltilen versiyonu olan C-130J nakliye uçağının tedariki oldu. Diğer seçenek ise ülke içerisinde geliştirilecek bir nakliye uçağı projesi oldu. Bu aşamada, karar sürecine rehberlik etmek amacıyla bir fizibilite çalışması da gerçekleştirildi. Lojistik, operasyonel, idari ve bütçesel konuların yanı sıra süre, risk, maliyet-fayda dengesi ve Brezilya Ulusal Savunma Stratejisi kapsamında yerli endüstrinin teşvik edilmesi gibi unsurlar, değerlendirilen alternatiflerle karşılaştırılarak değerlendirildi.
Yapılan analiz ve değerlendirmelerin ardından, Brezilya’nın yeni bir nakliye uçağı geliştirme seçeneğinin bazı önemli avantajlar sağladığı saptandı. Bu nedenle 2005 yılından itibaren nakliye uçağı geliştirilmesi amacıyla çalışmalara başlandı.
Bir yıl sonra, operasyonel ihtiyaçlar gibi unsurlar ayrıntılı olarak belirlenirken; bu aşamada Brezilyalı askeri yetkililer ile şirket arasında müzakere süreci başladı. Bu süre zarfında uçağın ön teknik özellikleri tamamlanarak önproje (anteprojeto) aşamasına geçildi.
Brezilya’dan Dünya’ya: C390 Millenium çalışmasının tamamı Defence Turk Dergi 29′ncu sayısında.
Çalışmanın tamamını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
2008 yılı itibarıyla ise uçağın operasyonel gereksinimleri Brezilya Hava Kuvvetleri tarafından kendi ihtiyaçlarına göre saptanırken, bu süreçte Embraer ile belli bir düzeyde etkileşim kuruldu. Bu gereksinimler, Brezilya Hava Kuvvetleri tarafından resmi olarak yayımlandı ve diğer teknik, lojistik ve endüstriyel gereksinimlerle birlikte (Requisitos Técnicos, Logísticos e Industriais – RTLIs) geliştirme sözleşmesine entegre edildi.
Bu adımların ardından taraflar arasındaki resmi sözleşme Latin Amerika’nın en büyük askeri fuarı olan 14 – 17 Nisan 2009 LAAD Savunma ve Güvenlik Fuarı’nda imzalandı. İmzalanan sözleşme kapsamında yürütülen müzakereler sonucunda proje ‘KC-390’ adını alarak resmiyet kazandı.
1 Mayıs 2009 tarihi itibariyle yürürlüğe giren sözleşme kapsamında ön tasarım süreci bir yıl içerisinde tamamlandı. Ön tasarım aşamasıyla birlikte, bir diğer aşama olan ön çalışmalar süreci kapsamında tedarikçilerin seçimi ve sözleşmeye bağlanma süreçleri de başlatıldı. Tanımlama, tasarım ve ön çalışma safhaları Eylül 2012’de yapının, aerodinamiğin, sistemlerin, teknolojilerin ve üretim süreçlerinin nihai konfigürasyonunu belgeleyen dokümantasyon ile tamamlandı.
Ekim 2014’te KC-390’nın roll-out etkinliği, Embraer’in Gavião Peixoto tesislerinde gerçekleştirildi ve yeni uçağın ilk prototipi kamuoyuna tanıtıldı. Aynı yıl içerisinde ayrıca KC-390’nın ilk tedarik sözleşmesi Embraer ile Brezilya Hava Kuvvetleri arasında imzalandı. İmzalanan sözleşme kapsamında Brezilya Hava Kuvvetleri toplam değeri 3,26 milyar dolar olan 28 adet KC-390 nakliye uçağının tedarikine yönelik anlaşma yaptı. Brezilya Hava Kuvvetleri tarafından sipariş edilen 28 adet KC-390 uçağına ek olarak, Embraer diğer ülkelerle de niyet mektubu imzaladı. Bunlar arasında; Şili 6 adet, Portekiz 6 adet, Arjantin 4 adet, Kolombiya 12 adet ve Çekya 2 adet uçak ile yer almaktadır. Bu ülkelerden Arjantin, Çekya ve Portekiz ayrıca projenin endüstriyel ortaklarıdır.
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
