İsrailli Elbit Systems’in yürütülen rüşvet soruşturması ile Temmuz ayında NATO tedarik süreçlerine katılmaktan geçici olarak men edildiği aktarıldı.
Belçika Federal Savcılığı, İsrail’in önde gelen savunma şirketi Elbit Systems adına hareket ettiği düşünülen bir danışman hakkında tutuklama emri çıkardı. NATO’ya bağlı bir kurum tarafından verilen büyük ölçekli savunma ihalelerinde “usulsüzlük ve yolsuzluk” şüphesiyle yürütülen geniş kapsamlı soruşturmada, 60 yaşındaki İtalyan vatandaşı Eliau Eluasvili’nin sürekli olarak öne çıktığı La Lettre tarafından yapılan haberde belirtilmekte. Ayrıca İsrailli Elbit Systems’in Temmuz ayında NATO kamu tedarik süreçlerine katılmaktan geçici olarak men edildiği de La Lettre’nin haberinde belirtilmekte.
Belçika gazeteleri Le Soir ve Knack ile Hollandalı Follow the Money ortaklığıyla yürütülen araştırma sonucunda NATO Destek ve Tedarik Ajansı’nın (NSPA) ihalelerinde rüşvet ödemeleri yapıldığı ortaya çıkarıldı.
Soruşturmayı yürüten makamlar, Eluasvili’nin yıllar boyunca Elbit Systems’in birçok NATO sözleşmesini manipüle edilmiş şartlarla kazanmasını sağladığından şüpheleniyor. Hakkında arama kararı bulunan danışmanın Litvanya, Florida, Birleşik Krallık, Yunanistan ve Romanya’da kayıtlı çok sayıda danışmanlık şirketiyle bağlantısı bulunuyor. Kaynaklara göre NATO, yaz aylarında Elbit Systems’a bağlı çeşitli programları askıya aldı. 31 Temmuz tarihli bir iç NSPA e-postasında, “usulsüz faaliyetlerde bulunduğu” değerlendirilen şirketlere verilen 15 sözleşmenin askıya alındığı belirtiliyor. Bunların 13’ü, Elbit Systems ve Orion Advanced Systems’e verilen mühimmat, flare mühimmatı ve 155 mm topçu mühimmatı tedarikine yönelik sözleşmeler. Listenin en hacimli işi ise Portekiz Donanması’na ait açık deniz karakol gemilerinin 2016-2024 dönemini kapsayan 100 milyon euroluk yarı ömür modernizasyonu programının bir bölümünün Elbit’e verilmesi.
NSPA mühimmat programının başındaki Fransız yetkili Céline Danielli’nin 31 Temmuz tarihli notunda, dolandırıcılığın boyutuna dikkat çekilerek mevcut tedarik stratejisinin uygulanamaz hale geldiği ifade edilmekte.
Rüşvet ağı ve eski NSPA çalışanlarının rolü
Fransız basınına göre gözaltına alınan veya tutuklanan tüm NSPA personelinin mühimmat tedarik programında görev almış olması şüpheleri artırdı. En önemli isimlerden biri, 2015-2020 yılları arasında mühimmat programında çalışan, daha sonra danışmanlığa geçen eski Belçikalı asker Guy Moeraert. Altı ay cezaevinde kaldıktan sonra elektronik kelepçeyle serbest bırakılan Moeraert’in yüz milyonlarca euroluk mühimmat ve havacılık tedarik programlarında 1,9 milyon euro rüşvet aldığı iddia ediliyor. Soruşturma makamları, Moeraert’in 2021’den sonra bağımsız danışman olarak Eluasvili ile çalışıp çalışmadığını ve Elbit Systems için sözleşme kazandırmada rol oynayıp oynamadığını araştırıyor.
Lüksemburg’daki NSPA merkezinin çevresinde, ajansın eski çalışanlarının danışmanlığa geçerek şirketlere ihale süreçlerinde yol gösterdiği bir çevre oluşmuş durumda. Yeni jeopolitik ortam, savunma bütçelerindeki artış ve NATO iç işleyişine hâkimiyetleri bu kişilere büyük avantaj sağlıyor.
Elbit Systems’in son yıllarda birçok NATO programında büyük pay alması, yolsuzluk iddialarının siyasi yankılar yaratmasına yol açtı. Şirket, Hollanda özel kuvvetleri için alınan Airbus H225M helikopterleri ile Avusturya ve Hollanda’nın C-390 nakliye uçakları için “öz savunma” sistemleri tedarik etmişti. Ayrıca Almanya, Hollanda, Belçika ve Danimarka’nın da dâhil olduğu 8 NATO ülkesinin MRTT tanker uçaklarına elektronik karşı tedbir sistemi sağlamıştı. İç belgelerde, Elbit’in geçici askıya alma sonrası NSPA tarafından kara listeye alınabileceği ifade ediliyor.
İlgili Olarak
Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Mezunu. Savunma Sanayii ve Uluslararası İlişkiler Meraklısı
