Türkiye’nin AB projelerine katılımına engel

Avrupa Parlamentosu Güvenlik ve Savunma Komitesi (SEDE), Türkiye’nin AB savunma araştırmalarına katılımına yönelik sert bir kısıtlama kararı alarak, Ankara’nın bir sonraki Horizon Europe (Ufuk Avrupa) programından (2028–2034) dışlanması yönünde oy kullandı. 31 Mart Salı günü gerçekleştirilen oylamada, savunma odaklı bileşenlerden Türkiye’nin muaf tutulmasını öngören değişiklik önergesi, 29 lehte, 5 aleyhte ve 1 çekimser oyla kabul edildi. Greek City Times tarafından yapılan habere göre bu karar, Türkiye’nin AB tarafından finanse edilen savunma ve güvenlik projelerine erişimini kısıtlama yolunda atılmış en belirgin adım.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Milletvekili Costas Mavrides (S&D) tarafından sunulan önerge, AB’nin amiral gemisi niteliğindeki araştırma ve yenilik fonu olan Horizon Europe’un gelecek aşamalarını hedefliyor. Program, 2028-2034 döneminde ilk kez savunma alanını öncelikli ve uygun bir harcama alanı olarak içerecek. Habere göre Mavrides, bu hassas alanlara katılımın “yalnızca AB değerlerine, uluslararası hukuka ve üye devletlerle iyi komşuluk ilişkilerine tam saygı gösteren ülkelerle sınırlı olması gerektiğini” savunmakta.

Mavrides yaptığı açıklamada, “Önceliğim, yalnızca AB’nin ve üye devletlerin çıkarlarına karşı gelmeyen, iyi komşuluk ilişkilerine ve uluslararası hukuka saygı duyan ülkelerin savunma konularına dahil edilmesini sağlamaktı.” dedi. Revize edilen metnin Türkiye’yi açıkça dışladığını ekleyen Mavrides, AB’ye veya üyelerine karşı “hasmane” tutum sergilediği düşünülen devletlerin gelecekteki Avrupa savunma çerçevesinde yeri olmadığını vurguladı. Söz konusu teklif, Horizon Europe programına yönelik daha geniş kapsamlı müzakerelerin bir parçası olarak yasama sürecinin bir sonraki aşamasına taşınacak.

Horizon Europe nedir?

Horizon Europe, AB’nin araştırma ve inovasyon için en önemli finansman programıdır. Horizon Europe için 2021-2027 dönemi için öngörülen finansman miktarı 93,5 milyar eurodur. Ufuk Avrupa Programın amaçları;

Avrupa Birliği’ni bilimsel ve teknolojik yönden güçlendirmek,
Avrupa’nın yenilik kapasitesini, rekabetçiliğini ve istihdamını yükseltmek, toplum önceliklerini karşılamak,
Avrupa’nın sosyoekonomik model ve değerlerini sürdürmektir.

Ufuk Avrupa Programının yapısı Ufuk2020 Programının yapısına benzer şekilde 3 bileşen altında toplanmaktadır. Bu 3 bileşen Bilimsel Mükemmeliyet, Küresel Sorunlar ve Endüstriyel Rekabet, Yenilikçi Avrupa olarak belirlenmiştir. Alt programların birbiri ve diğer Birlik Programları ile uyumlu ve bütünleyici olması planlanmıştır. Avrupa Komisyonu, 16 Temmuz 2025 tarihinde Horizon Europe Programı’na ilişkin yeni önerisini sunmuştur. 2028–2034 yılları arasında bahse konu program için 175 milyar euroluk bütçe planlanmıştır.