Pentagon'da Starlink krizi

Elon Musk ile Pentagon arasında “Starlink” uydu krizi: Kamikaze dronların faturası iki katına çıktı.

Elon Musk’ın Starlink uydu ağı tarafından yönlendirilen ABD kamikaze dronlarının İran’a yönelik operasyonlarda gözle görülür başarılar elde etmesi, SpaceX yönetimini harekete geçirdi. Şirketin üst düzey yöneticileri, Pentagon’un askeri amaçlı uydu internet erişimi için çok daha fazla ödeme yapması gerektiği sonucuna vardı.

ABD’nin operasyonlarını başlatmasından sadece birkaç hafta sonra SpaceX yöneticileri Pentagon yetkilileriyle bir araya geldi. Konuya yakın iki kaynağın aktardığı ve Reuters tarafından incelenen Pentagon belgelerine göre şirket; ordunun terminal başına yaklaşık 5.000 dolar ödediğini, ancak fiilen 25.000 dolar değerindeki daha üst düzey bir havacılık servis paketini kullandığını savundu.

Dron başına aylık 25 bin dolarlık fatura

Bu fiyat anlaşmazlığı, İran’ın Şahid dronlarına benzeyen, hedef bölge üzerinde dolandıktan sonra dalış yaparak infilak eden ABD yapımı LUCAS kamikaze dronları üzerinde yaşanan Starlink kullanımından kaynaklanıyor. Son aylarda SpaceX ile Pentagon arasında tırmanan Starlink fiyatlandırma krizinin perde arkası ilk kez bu raporla ortaya çıktı.

CNBC’nin haberine göre yaşanan bu gizli bütçe savaşı, Pentagon’un SpaceX’e olan bağımlılığının Elon Musk’a ABD ulusal güvenliği üzerinde nasıl devasa bir kaldıraç gücü verdiğini gösteriyor. Bu hamle, SpaceX’in önümüzdeki ay tarihinin en büyük halka arzlarından (IPO) birini gerçekleştirmeye hazırlandığı ve gelirlerini artırmak istediği bir döneme denk geliyor.

Büyük mağazalarda satılan sivil modellerin aksine SpaceX, Pentagon’a 2023 anlaşması kapsamında Starshield adı verilen askeri amaçlı bir versiyon satıyor. Şirket, LUCAS dronlarının hareketli yapısı gereği düşük fiyatlı kara mobilite tarifesine değil, “havacılık” tarifesine tabi olması gerektiğini savunurken; Pentagon yetkilileri, aylık 25.000 dolarlık bu ücretin uçaklar için tasarlandığını, sadece birkaç dakika veya saat havada kalan kamikaze dronlar için fahiş olduğunu iddia etti. Ancak İran operasyonlarını hızlandırmak isteyen Pentagon, baskılara boyun eğerek fiyat artışını kabul etti ve başlangıçta birim başına 30.000 dolar olan LUCAS dronlarının Starlink maliyeti iki katına çıktı.

Alternatif yok

Pentagon’un Ticari Uydu Haberleşme Ofisi şu anda SpaceX’e rakip alternatif firmalar aradığını belirtse de, küresel pazarda Starlink’in operasyonel kabiliyetine yaklaşabilen başka bir şirket bulunmuyor. Yörüngede yaklaşık 10.000 uydusu bulunan SpaceX, uzaydaki aktif uyduların %60’ından fazlasını tek başına kontrol ediyor; bu sayı Amazon Leo veya OneWeb gibi rakiplerini gölgede bırakıyor.

Bu bağımlılığın riskleri ilk olarak 2022’de Ukrayna’da, Musk’ın karşı taarruz sırasında uyduları kapatma emri vermesiyle ve geçen yaz ABD Donanması’nın insansız hücum botlarının küresel bir Starlink kesintisi nedeniyle okyanusta savunmasız kalmasıyla test edilmişti. SEC bildirimlerine göre SpaceX, toplam gelirinin yaklaşık %20’sini ABD hükümetinden elde etmesine rağmen ticari pazarının büyüklüğü sayesinde Pentagon’a karşı masada eli güçlü olan taraf konumunda.

Krizin bir diğer boyutu ise İran halkına yönelik siber stratejide yaşanıyor. İran hükümetinin internet kesintilerini baypas etmek isteyen Pentagon, vatandaşların yerdeki terminallere ihtiyaç duymadan doğrudan cep telefonlarıyla uydudan 5G hızında internete bağlanabilmesi (direct-to-cell) için SpaceX ile masaya oturdu.

2025 yılında Starlink’ten 11,4 milyar dolar gelir elde eden SpaceX, bu uydudan doğrudan hücresel bağlantı özelliğini devreye almak için Pentagon’dan 500 milyon dolar başlangıç kurulum bedeli ve aylık 100 milyon dolar işletme ücreti talep etti. Savunma yetkilileri arasında şok etkisi yaratan bu fahiş fiyat teklifi üzerine tarafların nihai bir anlaşmaya varıp varmadığı henüz bilinmiyor.