HAVELSAN tarafından geliştirilmekte olan ileri jet eğitim uçağı HÜRJET’in simülatör ve görev planlama sistemleri İspanya’ya ihraç edilecek.
İspanya’nın Türkiye’den HÜRJET tedariki sadece uçakla sınırlı değil simülatörlerle de destekleniyor. HAVELSAN halihazırda çeşitli platformlarımız; GÖKBEY helikopteri, ALTAY tankı, C-130 uçakları vd. için simülatörler üretmektedir HAVELSAN benzer bir kabiliyeti HÜRJET için de geliştiriyor. Türk Hava Kuvvetleri’nin yanı sıra İspanya, HAVELSAN’ın HÜRJET için geliştirdiği simülatörleri kullanacak.
HÜRJET tedarik programı İspanya’da “ITC-S” olarak adlandırılmaktadır. Bu kapsamda İspanya’da çeşitli tesisler hayata geçirilecek. Bunlardan birisi de simülatörlerin bulunacağı bir yapı. Burada ise HAVELSAN tarafından HÜRJET için geliştirdiği tam görev ve uçuş eğitim simülatörleri ile İspanyol pilotlar eğitilecek. Ayrıca yine HÜRJET’e entegre edilecek Görev Planlama Sistemi de TUSAŞ’ın imzaladığı sözleşme doğrultusunda İspanya’ya ihraç edilecek.
HAVELSAN tarafından geliştirilen Görev Planlama Sistemi (FSGP), 2003 yılından bu yana sürdürülen geliştirme faaliyetleri ve 2007 yılından itibaren aktif kullanım tecrübesiyle, Türk Hava Kuvvetleri’nin kritik operasyonel ihtiyaçlarına yönelik milli ve güvenilir bir çözüm sunuyor. FSGP, uçak görev planlama ve görev sonrası değerlendirme süreçleriyle entegre çalışan Akıllı Silah Görev Planlama kabiliyeti sunarken, aynı zamanda insansız hava aracı görev planlama ve kontrol istasyonu kabiliyetlerini kapsıyor.
Uluslararası standartlara uyumlu yapısıyla FSGP, yeni nesil platformlar için görev planlama ve veri yönetimi gereksinimlerinin önemli bir bölümünü karşılayan yeteneklere sahip bulunuyor. Bu kapsamda sistem, düşük görünürlük, elektronik manyetik emisyon planlama, kızıl ötesi arama ve takip, yeni nesil veri bağı, ağa bağlı mühimmat görev planlama gibi yeni nesil platformların ihtiyaçlarını karşılamakla birlikte yapay zeka desteğiyle de insanlı-insansız hava araçlarının çoklu görev planlama yapabilmesine yönelik etkin ve güvenilir çözümler sunuyor.
İmzalar Madrid’de Atılmıştı
Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından üretilen Türkiye’nin ilk milli ileri jet eğitim uçağı HÜRJET’in İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri envanterine girmesine yönelik resmi süreç, Nisan ayında Madrid’deki Airbus tesislerinde düzenlenen imza töreniyle tamamlandı. Törene TUSAŞ yetkilileri, İspanya savunma tedarik makamları ve Airbus temsilcileri katıldı.
İmzalanan sözleşme kapsamında HÜRJET, İspanya’nın eğitim uçağı ihtiyacını karşılamak üzere Avrupa semalarındaki yerini alacak. HÜRJET uçaklarının tedarikine ilişki birçok farklı görüş paylaşılırken kaynaklarımdan edindiğim bilgilere göre son durumu özetleyeceğim.
Öncelikle HÜRJET tedarik programı İspanya’da “ITC-S” olarak adlandırılmaktadır. Program, 30 uçaklık bir filonun “İspanyollaştırılması”ndan, operasyon ve bakım için entegre bir hizmet paketinin sunulmasına kadar İspanyol savaş pilotlarının tüm ileri eğitim sürecini kapsamaktadır. SAETA II ise HÜRJET’in İspanya’daki karşılığı yani uçak İspanya’da SAETA II adlandırılacak. Asıl önemli ve tartışmalara konu olan %60 İş Payı konusuna açıklık getirelim. İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri’nin HÜRJET’i envanterine katarken sadece uçak değil komple bir ekosistem geliştiriyor; yeni inşa edilecek dönüşüm merkezleri, simülatörler, eğitim merkezleri vs dahil edildiğinde ortaya çıkan iş payı %60 (yüzde altmış) olacak. Kısaca HÜRJET’in üretimindeki iş payını değil hizmete alınıp, işletilmesi dahil tüm süreçlerdeki öngörülen payı ifade etmektedir.
Törenden Notlar:
Kritik gelişmeyi “Türkiye’nin tarihinde ilk kez insanlı ve jet motorlu bir hava aracını ihraç etmesi bakımından son derece önemli bir dönüm noktası” olarak özetleyen Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün şu açıklamalarda bulundu:
“TUSAŞ’ın ana yükleniciliğinde onlarca şirketimizin ortak emeği ile üretilen HÜRJET’lerimiz, Airbus İspanya ve TUSAŞ tarafından İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri’nin ihtiyaçları doğrultusunda konfigüre edilerek Avrupa semalarında Türk mühendisliğinin gücünü temsil edecektir. Bu proje, NATO çatısı altında pekişen Türk-İspanyol dostluğunun savunma sanayiindeki yansımasıdır.”
Airbus açıklamasında öne çıkan başlıklar:
İspanyol Hava ve Uzay Kuvvetleri, yaşlanan filosu için İspanya’daki F-5’lerin yerine geçecek modern bir uçağa ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda F-5’lerin yerini alacak SAETA II jet eğitim uçağı, İspanyol Eurofighter Typhoon’lara ve gelecekteki muharip sistemlere sorunsuz bir geçiş sağlayacak. Açıklamada özetle aşağıdaki ifadeye yer verildi (tam anlaşılması için yorumla çeviriyorum: “Eğitimin ötesinde, yüksek performans özellikleri HÜRJET / SAETA uçağının İspanya’da hafif taarruz uçağı olarak hizmet vermesine de olanak tanımaktadır. Bu noktada uçağın sahip olduğu dijital kokpit ve çoklu görev kabiliyetleri, onu hafif taarruz ve silahlı keşif görevleri için uygun maliyetli bir platform haline getirmektedir. Bu süreçte Airbus, Talavera la Real Hava Üssü’ndeki Avcı ve Taarruz Okulu Eğitim Merkezi’nin yeniden tasarımına da liderlik edecek. Bu merkez, kapsamlı lojistik, operasyonel ve bakım desteği sağlamak üzere İspanyol Indra ile birlikte geliştirilen son teknoloji simülatörlere sahip olacaktır.”
Airbus tarafından paylaşılan bilgilere göre şirket koordinasyonundaki İspanyol sanayiisi, filonun bakımını bağımsız olarak yapmak ve geliştirmek için egemen kontrolü üstlenecek. Nitekim yerel ortaklar; görev bilgisayarları (GMV), Dost Düşman Tanıma sistemleri (Indra) ile Sener, Aertec, Grupo Oesía ve Orbital’den gelen gelişmiş aviyonikler dahil olmak üzere kritik teknolojileri uçağa entegre edecektir.
İlgili Olarak
İspanya’ya HÜRJET ihracatında “Yeni” detaylar: yüzde altmış ne?
Defence Turk Yayın Koordinatörü. Türk Savunma Sanayii özelinde; savunma teknolojileri, stratejileri ve politikaları araştırmacısı ve takipçisi.
