Avrupa Birliği ve Ukrayna, Kiev’in harp sahasındaki teknolojik tecrübesi ile Avrupa’nın sanayi kapasitesini bir araya getiren kapsamlı bir İHA ortak üretim anlaşmasına imza attı.
Avrupa Birliği (AB) ve Ukrayna, modern harp sahasının seyrini değiştiren insansız hava araçlarının ortak üretimi ve kapasite artırımı için kapsamlı bir anlaşma imzaladı. 15 Temmuz Çarşamba günü Kiev’de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından duyurulan bu girişim, AB’nin endüstriyel altyapısı ile Ukrayna’nın dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta edindiği ileri düzey İHA teknolojisi ve muharebe tecrübesini bir araya getirmeyi amaçlıyor.
Euronews tarafından yapılan habere göre Rusya’ya karşı yürütülen savaşta Ukrayna, personel dezavantajını etkili İHA kullanımıyla kısmen telafi ederken, Rusya içindeki petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli stratejik saldırılarla da yakıt krizlerini tetiklemeyi başarmıştı.
Başkent Kiev’deki Aziz Mihail Meydanı’nda düzenlenen Devlet Günü töreninde konuşan Zelenskiy, sistemlerin sahadaki etkisine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Ukrayna ilk kez savaş alanının dinamiklerini köklü biçimde değiştirdi. Yılda 10 milyon İHA üretiyoruz; 10 milyon. Bu sayı 20 milyona çıkacak.”
27 AB ülkesini kapsayan iş birliği ve finansman
Bugüne kadar sadece bazı AB ülkeleriyle ikili düzeyde yürütülen teknolojik bilgi paylaşımı, yeni anlaşmayla birlikte 27 AB üyesi ülkenin tamamına genişletiliyor.
Bu bağlamda sürecin finansman boyutunun güçlü bir temele dayandığı aktarılıyor. Proje için gereken kaynak;
-
AB’nin Ukrayna için oluşturduğu 90 milyar euroluk destek kredisinden,
-
SAFE programında kullanılmayı bekleyen yaklaşık 10 milyar euroluk fondan sağlanacak.
Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen, Avrupa’nın harekete geçirilebilecek büyük bir teknolojik/endüstriyel kapasiteye ve güvenli tesislere sahip olduğunu belirterek, “Ancak Ukrayna’nın savaş koşullarında geliştirdiği bilgi ve deneyim Avrupa’da bulunmuyor. Güçlerimizi birleştirmemiz gerekiyor. Birlikte ortak üretim yapabiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
Güvenli üretim konsepti ve lojistik planlama
Anlaşmanın en dikkat çekici stratejik hamlelerinden biri, İHA’ların Rus saldırılarından korunması amacıyla doğrudan Ukrayna yerine AB ülkelerinde üretilip depolanmasına olanak tanıması olarak değerlendiriliyor. Hızla gelişen teknolojik dinamikler nedeniyle sistemlerin depolama süresi iki ila üç ay gibi kısa bir zaman dilimiyle sınırlandırılacak.
Bu noktada üretilen İHA’ların ivedilikle Ukrayna’ya sevk edilmesi veya başta AB’nin doğu kanadı olmak üzere savunma kapasitesini güçlendirmek isteyen üye ülkelere yönlendirilmesi planlanıyor. Son dönemde AB ülkelerine yönelik provokatif adımlarını artıran Moskova’nın, Avrupa merkezli bu üretim ağına nasıl bir reaksiyon göstereceği ise yakından takip ediliyor.
İkinci aşama: Balistik füze sistemleri
Euronews’e göre Avrupa Komisyonu, iş birliğini yalnızca insansız sistemlerle sınırlı tutmayıp ikinci aşamada balistik füzeler ve balistik füze savunma sistemlerinin ortak üretimini kapsayacak şekilde genişletmeyi hedefliyor. Daha uzun vadeli bir perspektifte hayata geçirilmesi planlanan bu adım için von der Leyen, “Şimdi Ukrayna’ya, Avrupa’ya, ortak güvenliğimize ve ortak geleceğimize yatırım yapma zamanı.” sözleri ile Avrupa’nın savunma entegrasyonundaki kararlılığını vurguladı.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
