ABD Hükümet Hesap Verilebilirlik Ofisi raporuna göre ABD Donanması ve Kara Kuvvetleri’nin hipersonik füze projesinde koordinasyon sorunu bulunmakta.
ABD Hükümet Hesap Verilebilirlik Ofisi (GAO) tarafından yayımlanan son rapora göre; ABD Donanması ve Kara Kuvvetleri’nin Konvansiyonel Ani Vuruş (Conventional Prompt Strike) programı kapsamında hipersonik füze için planları bulunuyor ancak Savaş Bakanlığı’nın (Pentagon) her iki kuvvetin bu alımlarını koordine etmesine yardımcı olacak kapsamlı bir stratejisi bulunmuyor.
17 Temmuz’da yayımlanan “Donanma Gemisi Modernizasyonu: DOD’un Hipersonik Füze Kabiliyetini Sahaya Sürmek İçin Kapsamlı Bir Stratejiye İhtiyacı Var” başlıklı raporda, toplam 50 milyar dolarlık bu girişimin kapsamlı bir plandan yoksun olduğu; bunun da süreci her iki kuvvet için daha pahalı ve verimsiz hale getirebileceği belirtildi.
National Defense tarafından yapılan habere göre ABD Donanması ve Kara Kuvvetleri aynı füzeyi ortaklaşa geliştiriyor. Donanma’nın projesi “Konvansiyonel Ani Vuruş”, Kara Kuvvetleri’nin projesi ise “Uzun Menzilli Hipersonik Silah” olarak adlandırılıyor. Kara Kuvvetleri, diğer görevlerinin yanı sıra her iki kuvvet için füzenin süzülme aracını (glide body) üretmekten sorumlu.
Raporda, Donanma’nın Konvansiyonel Ani Vuruş füzesini 2020’lerin sonlarından itibaren Zumwalt sınıfı muhriplerde, 2030’ların başlarında Virginia sınıfı denizaltılarda ve potansiyel olarak gelecekteki Trump sınıfı savaş gemisinde sahaya sürmeyi planladığı belirtildi. Kara Kuvvetleri ise bir duraklamanın ardından, 2024’te gerçekleştirilen başarılı bir test sonrası karadan fırlatılan Uzun Menzilli Hipersonik Silah’ı sahaya sürme çalışmalarına yeniden başladı.
Raporda, iki kuvvet arasında bireysel ilerlemeler kaydedilmesine ve günlük operasyonlarda koordinasyon sağlanmasına rağmen; füzenin ortak üretim hattına bütçenin nasıl verimli bir şekilde yatırılacağı gibi daha büyük resimdeki konularda hiçbir koordinasyonun olmadığı ifade edildi.
2021’de Donanma, tanesi 50 milyon dolar maliyetle planlanan Konvansiyonel Ani Vuruş füzelerini Zumwalt sınıfı muhriplere eklemeye karar verdi. Bu adım, yeni bir dikey fırlatma sisteminin kurulmasını gerektirdi. Ancak GAO, Donanma’nın şu anda bu füzeyi barındırabilmeleri için üç muhribi modernize etme çabalarında 24 ay geride olduğunu; hem gemilerin hem de silahın ciddi zorluklarla karşılaştığını tespit etti.
Örneğin, sınıftaki ilk gemi olan USS Zumwalt‘ın modernizasyon çalışmaları Ocak ayı itibarıyla yüzde 94 oranında tamamlanmış olsa da planlanmamış ek işler geminin takvimin gerisinde kalmasına neden oldu. Zumwalt sınıfının ayrıca maliyetli ve bakımı zor olan benzersiz sistemleri bulunuyor. Fonlama ve test zorlukları nedeniyle, Konvansiyonel Ani Vuruş füzesinin muhrip üzerinde 2025’te başlaması planlanan uçuş testleri de 2027’ye kaydırıldı. Raporda ayrıca, füze programının kalite ve üretim sorunlarıyla karşılaştığı ve bu durumun mevcut üretim hızını, yılda 12 füze olan hedefin çok altına düşürdüğü belirtildi.
Pentagon, Virginia sınıfı denizaltı ve Kara Kuvvetleri’nin Uzun Menzilli Hipersonik Silahı da dahil olmak üzere çeşitli programlar aracılığıyla bu kabiliyeti geliştirmek, test etmek, üretmek ve sahaya sürmek için en az 50 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor. Ancak rapora göre, hem Donanma hem de Kara Kuvvetleri birbiriyle koordine olduğunu iddia etse de, kuvvetler bu programlar için yatırım kararlarını büyük ölçüde ayrı ayrı yönetiyor ve bu da verimsizliklere ve gecikmelere yol açıyor.
Raporda, Savaş Bakanlığı düzeyinde tüm programları kapsayan bu tür bir strateji eksikliğinin, her bir kuvvetin yaptığı yatırımların ortak hedeflere ulaşmasını sağlamanın hiçbir yolu olmadığı anlamına geldiği vurgulandı. Daha resmi bir koordinasyon içeren bir strateji olmadan, Donanma ve Kara Kuvvetlerinin ortak üretim hatlarındaki eksiklikleri gidermek veya Zumwalt sınıfının ekonomik bakımını ve performansını sağlamak gibi konularda zamanında veya verimli olmayan kararlar alma riski taşıdığı tespitine yer verildi.
GAO, Savaş Bakanlığı’nın Konvansiyonel Ani Vuruş kabiliyetinin teslimine yönelik yatırım kararlarının koordinasyonuna rehberlik edecek kapsamlı bir strateji geliştirmesini ve bunu düzenli olarak gözden geçirmesini tavsiye etti. Rapora göre Pentagon bu tavsiyeyi kabul etti.
İlgili Olarak
Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Mezunu. Savunma Sanayii ve Uluslararası İlişkiler Meraklısı
