Tayvan, ABD’den sipariş ettiği F-16 Block 70 savaş uçaklarından ilk ikisini teslim aldı.
Tayvan, ABD’den sipariş ettiği 66 adet yeni üretim F-16 Block 70 savaş uçağının ilk ikisini teslim aldı. İlk iki uçak, 2 Ekim 2026’da Tayvan’ın doğusundaki Taitung kentinde bulunan Chihhang Hava Üssü’ne indi. Teslimat, 2019’da başlayan yaklaşık 8 milyar dolarlık programda yıllardır yaşanan gecikmelerin ardından gerçekleşti.
Tayvan’ın teslim aldığı uçakların kuyruk numaraları 6727 ve 6728 olarak açıklandı. Uçaklar ABD’den Tayvan’a intikal sırasında Hawaii ve Guam üzerinden uçtu. Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, ilk iki uçağın ardından başka F-16’lerin de kısa süre içerisinde ülkeye ulaşacağını belirtti.
Siparişin geçmişi 2019’a uzanıyor
Tayvan’ın yeni F-16’lara yönelik programı, ABD yönetiminin Ağustos 2019’da 66 adet yeni F-16C/D Block 70 satışını yaklaşık 8 milyar dolar değerle onaylamasıyla başladı.
Tayvan daha önce F-35B tedarikini de değerlendirmişti. Ancak F-35B’nin daha yüksek tedarik ve işletme maliyetleri ile Tayvan’ın mevcut F-16 altyapısı ve pilotlarının yeni uçaklara daha kolay geçiş yapabilecek olması gibi faktörlerin ardından Taipei, F-16 Block 70 üzerinde karar kıldı. Program, Tayvan’ın “Peace Phoenix Soaring” projesi kapsamında yürütüldü ve 2020-2026 döneminde toplam 247,2 milyar Tayvan doları, yani yaklaşık 8 milyar dolar harcama öngörüldü.
Yeni uçakların tamamının teslim edilmesiyle Tayvan’ın F-16 filosunun büyüklüğü 200’ün üzerine çıkacak. Bunun yanında Tayvan, mevcut F-16A/B Block 20 filosundaki 140 uçağı da daha önce F-16V standardına yükseltmişti. Bu modernizasyon programı Aralık 2023’te tamamlandı.
İlk teslimatlar neden gecikti?
Programın başlangıcında teslimatların daha erken başlaması planlanıyordu. Ancak COVID-19 salgınının tedarik zincirleri üzerindeki etkisi ilk gecikmelerden birine yol açtı. 2023’te Tayvan Savunma Bakanlığı, ilk iki F-16’nın teslimatının başlangıçta planlanandan yaklaşık bir yıl sonraya kaldığını açıklamış ve gecikmede pandemiyi gerekçe göstermişti.
Sonraki süreçte sorunlar yalnızca pandemi kaynaklı tedarik problemleriyle sınırlı kalmadı. F-16 üretim hattının taşınması ve yeniden faaliyete geçirilmesi, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar ve üretim takvimindeki değişiklikler teslimat programını daha da ileriye itti.
Tayvan Hava Kuvvetleri Eylül 2024’te yaptığı açıklamada, bazı tedarikçilerin teslimat takvimlerindeki gecikmelerin ve ABD’deki montaj sürecinin yeniden düzenlenmesinin ilk uçağın üretim takvimini etkilediğini bildirmişti. O dönemde ilk uçağın 2024’ün üçüncü çeyreğinde fabrikadan çıkması beklenirken takvim dördüncü çeyreğe kaydırılmıştı.
Programdaki gecikmenin önemli unsurlarından biri de uçağın Tayvan için özel olarak yapılandırılması oldu. Tayvan Savunma Bakanlığı Mart 2026’da yaptığı açıklamada, Block 70’in Tayvan için yeni bir konfigürasyon olması nedeniyle uçaktaki sistemler, kablolama ve yazılımlar arasındaki uyumluluğun kapsamlı uçuş testleriyle ayarlanması gerektiğini belirtti. Testlerden elde edilen sonuçların üretim hattına geri aktarılması ve gerekli değişikliklerin yapılması sürecin uzamasına neden oldu.
Tayvan Savunma Bakanlığı aynı açıklamada Lockheed Martin’in üretimi hızlandırmak amacıyla yüzlerce çalışan görevlendirdiğini ve iki vardiya halinde çalıştığını bildirdi. Mart sonunda 66 uçaktan 59’unun üretim hattında montaj veya modifikasyon aşamasında olduğu açıklanmıştı.
Böylece programda yalnızca uçakların fiziksel olarak üretilmesi değil, üretim sonrası test, yazılım ve sistem entegrasyonu da teslimat takviminin kritik parçaları haline geldi.
Gecikme için finansal tazminat yok
Teslimat sürecindeki gecikmeler nedeniyle Tayvan ile ABD arasında telafi mekanizmaları da gündeme geldi. Ancak Tayvan Savunma Bakanı Koo’nun açıklamasına göre mevcut sözleşmede gecikme nedeniyle finansal ceza veya doğrudan parasal tazminat öngören bir hüküm bulunmuyor.
Bunun yerine teknik destek, yedek parça ve garanti süresinin uzatılması gibi telafi seçeneklerinin değerlendirildiği bildirildi. Tayvan tarafı ile ABD arasında bu konuda görüşmelerin sürdüğü açıklandı.
İlgili Olarak
Defence Turk Yayın Koordinatörü. Türk savunma sanayii özelinde savunma ve güvenlik teknolojileri / politikaları araştırmacısı.
