Kuzey Kore’nin, BM yaptırımlarını aşarak Rusya’ya gönderdiği işçileri zorla çalıştırdığı ve bu faaliyetlerden elde edilen gelirin büyük bölümünü devlet hazinesine aktardığı öne sürüldü.
Lahey merkezli insan hakları kuruluşu Global Rights Compliance (GRC) tarafından yayımlanan rapora göre, Kuzey Kore’nin desteklediği Rusya merkezli bir aracı ağı, Kuzey Koreli işçileri çalıştırılmak üzere Rusya’ya götürüyor. BM yaptırımlarını ihlal ettiği belirtilen bu ağ kapsamında işçiler, sömürücü çalışma koşullarına maruz bırakılıyor. Reuters tarafından aktarılan raporda ayrıca bazı işçilerin, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşında kullandığı ürünleri imal eden fabrikalarda görevlendirildiği belirtiliyor.
İşçi sevkiyatına ilişkin iddialar, Rusya ile Kuzey Kore arasındaki giderek güçlenen ilişkiler kapsamında gündeme geliyor. İki ülke, 2023 yılında liderler düzeyinde gerçekleştirilen zirvede iş birliğini artırma konusunda anlaşmış, 2024 yılında ise karşılıklı savunma anlaşmasını da içeren kapsamlı bir ortaklık anlaşması imzalamıştı. Bu süreçte iki ülke arasındaki askerî ve siyasi ilişkiler önemli ölçüde gelişti.
Habere konu iddialarla birlikte GRC, yayımladığı raporda Kuzey Kore’nin bu operasyondan doğrudan gelir elde ettiğini de vurguladı. Raporda, Rusya’ya gönderilen ve misilleme tehdidi altında çalışmaya zorlanan işçilerin kazandığı ücretlerin büyük bir kısmının Pyongyang yönetimi tarafından alındığı belirtildi. GRC, Rus bir iş insanı tarafından yürütülen operasyonla ilgili tespitlerini açık kaynak verilerine, Kuzey Koreli yetkililerin kimliklerini tespit etmek için kullanılan yüz tanıma teknolojisine ve potansiyel işveren kılığında gizli görev yapan çalışanlarının topladığı kanıtlara dayandırıyor.
Yürütülen soruşturmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan GRC Hukuk Danışmanı Elise Lauriot Prevost, “Bu soruşturma, iki devletin askerî emelleri arasında tehlikeli bir yakınlaşmayı ortaya koyuyor. Söz konusu süreç, Kuzey Kore’nin silah programını finanse etmek için yurt dışındaki zorunlu iş gücünü kullanmasını ve Rusya’nın savaş ekonomisini sürdürmek için bu iş gücüne giderek daha fazla bağımlı hale gelmesini kapsıyor.” ifadelerini kullandı.
Şebekenin kilit isimleri olarak tanımlanan iki Rus vatandaşı ile iletişime geçildiğini bildiren insan hakları örgütü, yalnızca bir kişinin yanıt vererek iddiaları reddettiğini belirtti.
Süreç ve işleyiş
GRC raporunda yer alan bilgilere göre Kuzey Koreli işçiler, BM yaptırımlarından kaçınmak amacıyla üniversitelere kayıt olma bahanesiyle öğrenci vizesi alarak Rusya’ya giriş yapıyor. Giriş işleminin ardından bu kişilerin Rus işverenlere kiralandığı ve aracı ağların işlem başına 150.000 rubleye (yaklaşık 1.860 dolar) kadar komisyon aldıkları belirtildi. Potansiyel işveren kılığında gizli faaliyette bulunan GRC araştırmacıları, işçilerin askeri gıda üretim tesisleri de dahil olmak üzere çeşitli üretim tesislerinde istihdam edildiğini tespit etti.
Bu noktada işçilerin kendilerine ve ülkelerinde bulunan ailelerine yönelik baskı ve misilleme tehditleri yoluyla sistemde kalmaya zorlandıkları aktarılıyor. Raporda atıfta bulunulan bir reklamda, potansiyel işverenlere işçilerin “kaçmayacağına” dair güvence verildiği, işçilerin günde 12 saat mesai yapıp ayda sadece 2 gün izin kullanabildiği ifade edildi.
BM yaptırımları ve sahadaki askeri varlık
Kuzey Kore’nin 2017 yılında gerçekleştirdiği altıncı ve son nükleer denemenin ardından BM Güvenlik Konseyi, ülkeden yurt dışına işçi gönderilmesini yasaklayan ve mevcut işçilerin ülkelerine geri gönderilmesini zorunlu kılan bir karar kabul etmişti. Söz konusu yasağı destekleyen Güvenlik Konseyi daimi üyeleri Rusya ve Çin ise daha sonra Güney Kore ve Batılı ülkeler tarafından yaptırım kararlarına uymamakla suçlanmıştı.
İnsan hakları kuruluşlarına göre Rusya, önceki yıllarda Uzak Doğu bölgesinde Kuzey Koreli işçileri istihdam ederken Çin’deki restoranlarda çalışan çok sayıda Kuzey Koreli de kazandıkları ücretleri ülkelerine göndererek devlet hazinesine kaynak sağlamaktaydı. Bu bağlamda iki ülke arasındaki iş birliği askeri alanda da devam ediyor. Güney Kore istihbarat teşkilatının açıklamasına göre Kuzey Kore, 2024 yılından bu yana Ukrayna’daki savaşta Rusya’nın yanında görev yapmak üzere 10.000’den fazla asker gönderdi. Pyongyang yönetimi ayrıca Moskova’nın azalan silah stoklarını yenilemek için mühimmat gönderirken kendi birliklerine de değerli bir savaş deneyimi kazandırdı.
İlgili Olarak
Kocaeli Üniversitesi Gazetecilik bölümü mezunu. Savunma sanayii ve güvenlik çalışmaları araştırmacısı.
