Pakistan savunma sanayii, Hindistan ile yaşanan çatışmada muharebe şartlarında test edilen sistemlerinin ardından çok sayıda ülkenin radarına girdi.
Pakistan savunma sanayii; savaş uçakları, insansız hava araçları (İHA) ve füze sistemlerinin geçtiğimiz yıl Hindistan ile yaşanan çatışmada gerçek muharebe şartlarında kendini kanıtlamasıyla (combat proven) birlikte önemli bir ivme kazanarak çok sayıda potansiyel alıcının ilgisini çekti.
Savunma satışları konusunda bilgi sahibi üç Pakistanlı kaynağa göre İslamabad; Çin ile ortak üretilen JF-17 savaş uçaklarının yanı sıra eğitim uçakları, İHA’lar ve silah sistemlerini kapsayan anlaşmalar için 13 ülke ile görüşmeler yürüttü; bu temasların 6 ila 8’i ileri aşamaya ulaştı.
Reuters tarafından yapılan habere göre Pakistan Ordusu ve Savunma Bakanlığı herhangi bir anlaşmaya dair detay vermedi ancak ülkenin Savunma Üretim Bakanı, birçok ülkenin savaş uçakları ve diğer askeri teçhizata ilgi duyduğunu doğruladı.
Analistlere göre ülkeler, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmaların küresel tedarik zincirlerinde yol açtığı aksaklıkların ardından yeni savunma tedarik kaynakları arayışına girmiş durumda. Pakistan menşeli silah sistemleri ise 2025’in Mayıs ayında Hindistan ile yaşanan ve Pakistan Hava Kuvvetleri’nin Çin yapımı J-10 savaş uçaklarıyla birlikte JF-17’leri de kullandığı geniş çaplı hava muharebesinde test edilmesinin ardından uygulanabilir bir alternatif haline geldi.
Reuters’ın Pakistan’ın yükselen savunma sanayiine ilişkin görüştüğü 6 savunma kaynağı, 3 emekli hava kuvvetleri mensubu ve çok sayıda analist; Pakistan’ın jeopolitik baskıları yönetme ve üretim kapasitesini artırma konusunda zorluk yaşayabileceğine işaret ederken, Pakistan menşeli askeri sistemlere yönelik ilginin belirgin biçimde arttığı konusunda genel bir görüş birliği bulunduğunu belirtti. Bununla birlikte, çoğu analist yürütülen temasların mutlaka imzalanmış sözleşmelere dönüşmeyebileceği uyarısında bulundu.
Savunma Üretimi Bakanı Raza Hayat Harraj, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bu görüşmeler yapılıyor ancak uluslararası baskılar nedeniyle sonuçsuz kalabilir.” ifadelerini kullanarak müzakereleri “korunan sırlar” olarak nitelendirdi. “Çok sayıda talep var ve müzakereler yürütüyoruz” diyen Harraj; ilginin hava kuvvetleri envanteri, mühimmat ve eğitim alanlarında yoğunlaştığını belirtti.
Harraj ayrıca Pakistan üretimi savaş uçakları ve silah sistemleri ile ABD ve Avrupa menşeli muadilleri arasındaki maliyet farkına dikkat çekti. Bazı Batılı sistemlerin teknolojik açıdan daha ileri olmasına rağmen, yaklaşık 30–40 milyon dolar seviyesindeki JF-17 savaş uçağına kıyasla üç kattan fazla maliyete sahip olduklarını vurguladı.
Büyüyen alıcı listesi
Kaynaklara göre görüşme yürütülen ülkeler arasında Sudan, Suudi Arabistan, Endonezya, Fas, Etiyopya ve Nijerya’nın yanı sıra Libya’nın doğusundaki Halife Hafter liderliğindeki yönetim de bulunuyor. Pakistan Ordusu, Bangladeş ve Irak ile JF-17 ve diğer silah sistemlerine yönelik temasların sürdüğünü kamuoyuna açıklamış olsa da henüz detaylar paylaşılmadı.
Savunma satışları konusunda bilgilendirilmeye devam eden emekli Hava Mareşali Asim Suleiman, Libya Ulusal Ordusu ve Sudan ile daha önce Reuters tarafından bildirilen anlaşmalar dışında, “3 Afrika ülkesinin daha alıcı olarak sıraya girdiğini” ifade etti.
Savunma kaynaklarına göre en ileri aşamadaki görüşmelerden biri, 1971 iç savaşının ardından Pakistan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazanan Bangladeş ile yürütülen kapsamlı silah tedariki, savunma iş birliği ve istihbarat paylaşımını içeren paket anlaşma. Bu görüşmelerin; JF-17 Block III savaş uçakları, MFI-17 Mushshak eğitim uçakları, Şahpar keşif ve taarruz İHA’ları dahil Pakistan üretimi insansız sistemler, hava savunma sistemleri ve Mohafiz zırhlı araçları kapsadığı belirtiliyor.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
