ABD, Çin tarafından üretilen yolcu uçağı C919’a motor ve alt sistemlerin ihracatlarını askıya aldı.
New York Times, 28 Mayıs 2025’te ABD’nin yeni strateji kapsamında yarı iletkenler, kimyasallar ve farklı kritik ABD teknolojilerinin Çin’e satışlarının durdurulduğunu bildirdi. New York Times, konuya yakın 2 kişiye atıfta bulunarak söz konusu adımın Çin’in ABD’ye kritik madenlerin ihracatına getirdiği son kısıtlamaya yanıt olduğunu söyledi.
Bu yasaktan Çin’in sivil havacılık şirketleri de nasibini aldı. Bu bağlamda ABD’nin Çin Ticari Uçak Şirketi’ne (COMAC) uçak motoru ve diğer havacılıkla ilgili teknoloji ihracatını askıya aldığı aktarıldı. Habere göre ABD’li firmalar COMAC’a C919 uçağını geliştirmek için ürün ve teknoloji satmasına izin veren bazı lisansları askıya aldı.
ABD Ticaret Bakanlığı, Reuters’a yaptığı açıklamada, Çin’e yönelik stratejik öneme sahip ihracatları incelediğini söyledi. Bakanlık, “Bazı durumlarda, Ticaret Bakanlığı inceleme devam ederken mevcut ihracat lisanslarını askıya aldı veya ek lisans gereklilikleri getirdi.” ifadelerine yer verdi.
Reuters’a konuşan Çin’in Washington Büyükelçiliği sözcüsü ise “Çin, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını gereğinden fazla genişletmesine, ihracat kontrollerini kötüye kullanmasına ve kötü niyetli bir şekilde Çin’i engellemesine ve bastırmasına kesinlikle karşı çıkıyor.” dedi.
COMAC’ın tek koridorlu C919 uçağı Çin’de üretiliyor ancak GE Aerospace ve Safran gibi Batılı şirketler tarafından üretilen LEAP-1C motoru da dahil olmak üzere birçok bileşeni yurtdışından geliyor. Airbus ve Boeing’in en çok satan dar gövdeli modelleriyle rekabet etmek üzere tasarlanan C919, 2022’de yerel güvenlik sertifikasını kazandıktan sonra 2023’te Çin’de hizmete girmişti.
Ch-aviation’a göre şu anda 18 adet C919 hizmette ve bunlar yalnızca Çin anakarası ve Hong Kong sınırları içerisinde uçuyor. Buna ek olarak GE, ilk olarak 2014 yılında C919’un LEAP motorlarını COMAC’a satmak için lisans almıştı. 2020’nin başlarında ise dönemin ABD Başkanı Donald Trump lisans talebini tekrardan değerlendirmiş ve o dönem lisans verilmişti. Trump o yılın Şubat ayında “Çin’in jet motorlarımızı, dünyanın en iyilerini satın almasını istiyorum. Amerika Birleşik Devletleri ile iş yapmayı kolay hale getirmek istiyorum, zorlaştırmak değil.” demişti.
İlgili Olarak
Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Mezunu. Savunma Sanayii ve Uluslararası İlişkiler Meraklısı
