Pentagon’un 2027 mali yılı bütçe talebi, 2026 mali yılındaki 47 uçaklık sayıdan artışla, müşterek kuvvetler için toplam 85 adet F-35 Lightning II savaş uçağı tedarik etmeyi öngörüyor. Defense News tarafından yapılan habere göre bu artış, 2022 mali yılından bu yana Pentagon’un tek bir yılda gerçekleştirdiği en büyük F-35 alımına ve geçen yılki azaltılmış tedarik sürecinden keskin bir dönüşe işaret ediyor.
Ancak bahse konu ana sayı, Kongre’nin ayrı bir finansman yasa tasarısını geçirmesine bağlı. Talep edilen 85 uçağın sadece 32’si temel isteğe bağlı bütçe üzerinden finanse ediliyor. Geri kalan 53 uçak ise yönetimin 1,15 trilyon dolarlık temel bütçe üst sınırının yanı sıra, ikinci bir bütçe uzlaşma tasarısı (reconciliation bill) aracılığıyla geçirmeyi planladığı 350 milyar dolarlık zorunlu finansman talebine bağlı durumda.
Söz konusu tasarı henüz meclise sunulmasa da Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, ikinci bir uzlaşma tasarısını kabul ettirmenin zor olabileceğini kabul ederken, bazı Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçileri geçen yıl Kongre’den geçen yasanın (One Big Beautiful Bill Act/OBBBA) ardından bu fikre karşı çıkıyor. Bu noktada tasarı meclisten geçemezse F-35 alımı, 2026 mali yılının 47 uçaklık temel seviyesinin bile altına inerek 32 uçağa kadar düşebilir.
ABD Savunma Bakanlığı’nın 2027 Mali Yılı Tedarik Programları (P-1) belgesine göre F-35’in üç varyantını da kapsayan toplam program maliyeti yaklaşık 21,4 milyar doları buluyor. Bu bağlamda önerilen 85 uçaklık alımın dağılımı şu şekilde:
- Hava Kuvvetleri: 38 adet F-35A
- Donanma ve Deniz Piyadeleri: 37 adet F-35C
- Deniz Piyadeleri: 10 adet F-35B
Donanma’nın F-35 talebinde artış
Kuvvet bazında bakıldığında, müşterek alımın en büyük payını Hava Kuvvetleri alıyor. Hava Kuvvetleri tarafından talep edilen 38 adet F-35A, 2026 mali yılında finanse edilen 24 uçağa kıyasla 14 adet daha fazla. Aynı bütçe talebinde istenen 24 adet F-15EX ile birleştirildiğinde, Hava Kuvvetleri’nin toplam savaş uçağı alımı 62’ye ulaşıyor.
Donanma’nın talebi ise geçen yılki F-35 alımını ikiye katlıyor. Donanma ve Deniz Piyadeleri filoları için 37 adet uçak gemisi varyantı F-35C ve Deniz Piyadeleri için 10 adet kısa kalkış ve dikey iniş özellikli F-35B talebi yer alıyor. Bahse konu artış, F-35’in donanma varyantları için yıllardır süren yavaş alımların ardından geliyor.
Donanma odaklı alımların, Deniz Piyadeleri’nin planlanan F-35B filosunu 353’ten 280 uçağa düşürürken F-35C hedefini 67’den 140’a çıkaran 2025 havacılık planıyla da uyumlu olduğu belirtiliyor. Bu değişim, Deniz Piyadeleri F-35 gücünü amfibi hücum gemilerinden ziyade Donanma uçak gemilerindeki filolara doğru kaydırıyor.
Habere konu talebin aynı zamanda programda uzun süredir devam eden sorunları da hedef aldığı değerlendiriliyor. Zorunlu finansman talebi içindeki 324 milyon dolarlık bir kalem, 200 adet Block 4 kitinin tedarikini hızlandırarak filoya ilk teslimatı 2031 mali yılından 2030 yılına çekecek.
F-35’lerde düşük harbe hazırlık oranı
Yeni sensörler, silah entegrasyonu ve elektronik harp kabiliyeti ekleyen Block 4 yükseltme paketi, orijinal takviminden yaklaşık beş yıl sapmış durumda. Bu gecikmenin büyük bir kısmı, Block 4 yazılımının beyni olan TR-3 “Technology Refresh-3” işlemcisindeki donanım sorunlarından kaynaklanıyor.
Bütçe ayrıca uçağın harbe hazırlık sorunlarını da çözmeyi amaçlıyor. Keza F-35 filosunun 2024 mali yılında ortalama yaklaşık %50’lik bir harbe hazırlık oranına sahip olduğu bildiriliyor. Nitekim bu rakam, programın %65 hazırlık hedefinin çok altında kalıyor. Pentagon Bütçe Sorumlusu Vekili Jules Hurst da geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, F-35’in “geçmişte bütçenin bir parçası olarak eksik finanse edildiğini” belirterek, 2027 mali yılı talebinin bu oranı yükseltmek üzere yapılandırıldığını söylemişti.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
