NASA’nın uluslararası koalisyonuna Türkiye 71. ülke olarak katıldı.
Türkiye, Washington’daki NASA merkezinde düzenlenen törenle NASA’nın Artemis Mutabakatı’na (Artemis Accords) imza attı. 2020 yılında başlatılan ve Ay, Mars ile ötesinde barışçıl, şeffaf ve iş birliğine dayalı keşifleri teşvik etmeyi amaçlayan uluslararası koalisyona katılan 71. ülke Türkiye oldu.
NASA Başkanı Jared Isaacman, imza töreninde şu ifadelere yer verdi:
“Türkiye’yi Artemis Mutabakatı’nın 71. imzacısı olarak karşılamak benim için bir ayrıcalık. Geçtiğimiz yıl ABD Başkanı Donald Trump, NASA’ya Ay yüzeyine dönüşü hızlandırması; başka bir dünyadaki ilk kalıcı insan varlığı olan Ay Üssü’nü kurması ve Mars’ın insanlı keşfi için temel oluşturması talimatını vermişti.
NASA bu büyük girişimleri hiçbir zaman tek başına yürütmez. Ay Üssü’nde, Artemis Mutabakatı ilkelerini Ay yüzeyinde uygulamaya geçiriyoruz. NASA, her imzacı ülkeyi bu girişime katılmaya davet etti. Bu sayede ülkeler, gelecekteki Artemis görevlerine önemli donanımlar, bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, Küp Uydular ve diğer kabiliyetlerle katkı sunma fırsatı bulacak.”
Artemis Mutabakatı
NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı, 2020 yılında 7 kurucu ülkeyle birlikte Artemis Mutabakatı’nı oluşturmuştur. Yapılan anlaşmalar, hükümetlerin ve özel şirketlerin Ay faaliyetlerine yönelik artan ilgisine yanıt olarak ülkelerin Ay, Mars ve daha ötesini keşfederken güvenlik ve koordinasyonunu artırmayı amaçlayan ilk pratik ilkeleri ortaya koydu. İmzacı ülkeler şu ilkelere bağlı kalmayı taahhüt ediyor:
- Barışçıl ve şeffaf şekilde keşif yapmak,
- İhtiyaç duyanlara yardım sağlamak,
- Bilimsel verilere erişimi mümkün kılmak,
- Faaliyetlerin diğer ülkelerin çalışmalarına müdahale etmemesini sağlamak,
- En iyi uygulamaları geliştirerek tarihi öneme sahip alanları ve eserleri korumak.
Artemis Mutabakatı’nı imzalayan ülkeler, NASA ile gelecekteki Ay keşifleri için fırsatların önünü açıyor. İnsanlığın Ay’a dönüşünü destekliyor ve uzay keşfi ile inovasyonda yeni bir dönemin şekillenmesine katkı sağlıyor.
Türkiye’nin mevcut uzay çalışmaları
Türkiye’nin insanlı uzay uçuşlarındaki son başarıları, ülkenin uzay keşfine olan bağlılığını ortaya koyuyor. Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024 yılında Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu’na giderek NASA astronotlarıyla birlikte bilimsel araştırmalar yürütmüştü. Aynı yıl ikinci Türk astronot Tuva Atasever ise Virgin Galactic 07 yörünge altı görevine katılarak deneyler ve fizyoloji araştırmaları gerçekleştirmişti. 2027 yılının ilk yarısında ise Türkiye’nin Ay görevi olan AYAP-1 fırlatacak.
Türkiye’nin Artemis Mutabakatı’na imza atması önümüzdeki Ekim ayında Antalya’da Uluslararası Uzay Kongresi’ne (IAC 2026) ev sahipliği yapmaya hazırlandığı döneme de denk geliyor. Barışçıl ve şeffaf uzay keşfinin geleceğini görüşmek üzere onlarca Artemis Mutabakatına imza atan yetkili isimlerin kongreye katılması bekleniyor.
İlgili Olarak
Havacılık ve Uzay Mühendisliği öğrencisi. Savunma sanayii araştırmacısı.
