ABD ve İsrail, İran’ın kritik askeri tesislerine ve nükleer enerji altyapısına yönelik kapsamlı bir saldırı dalgası başlattı.
Sabah saatlerinden itibaren ABD ve İsrail, İran’a yönelik geniş çaplı operasyon başlattığını duyurdu. ABD Savaş Bakanlığı tarafından Epic Fury Operasyonu kapsamında İran’ın başkenti Tahran başta olmak üzere önemli şehirlerine saldırı düzenledi. İran da buna karşılık Orta Doğu’daki ABD üslerine ve İsrail’e yönelik yeni bir misilleme operasyonu başlattıklarını duyurdu.
ABD, harekatının amacının İran’ın füzelerini ve füze endüstrilerini imha etmek olduğunu söyledi. ABD Devlet Başkanı Donald Trump ise sosyal medya platformu X’de yayımladığı bir video da şu ifadeleri kullandı:
“İşimiz bittiğinde, hükümetinizi ele geçirin. Hükümet sizin olacak. Bu, muhtemelen nesiller boyu tek şansınız olacak. Donanmalarını yok edeceğiz. İran artık bölgeyi veya dünyayı istikrarsızlaştıramayacak. Bu rejim yakında Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetlerinin gücüne ve kudretine kimsenin meydan okumaması gerektiğini öğrenecek. Amerika Birleşik Devletleri’nin özellikle de benim yönetimimin politikası her zaman bu terörist rejimin asla nükleer silaha sahip olamayacağı yönünde olmuştur. Bunu tekrar söylüyorum. Asla nükleer silaha sahip olamazlar.
Hiçbir başkan bu gece benim yapmaya hazır olduğum şeyi yapmaya istekli değildi. Şimdi size istediğinizi veren bir başkanınız var, bakalım nasıl karşılık vereceksiniz. Amerika sizi ezici bir güç ve yıkıcı bir kuvvetle destekliyor. Şimdi kaderinizin kontrolünü ele geçirme ve elinizin altında olan müreffeh ve görkemli geleceği ortaya çıkarma zamanı.”
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise “47 yıldır Ayetullah rejimi ‘İsrail’e ölüm’, ‘Amerika’ya ölüm’ sloganları attı. Kanımızı döktüler, çok sayıda Amerikalıyı öldürdüler ve kendi halklarını katliamdan geçirdiler. “Bu cani terör rejimi, tüm insanlığı tehdit etmelerine yol açabilecek nükleer silahlar edinmemeli. Ortak harekatımız cesur İran halkının kendi kaderlerini ellerine almaları için gereken koşulları yaratacak. İran halkının tüm kesimleri, Farslar, Kürtler, Azeriler, Beluciler ve Ahvaziler için tiranlığın boyunduruğundan kurtulmaları ve özgür ve barış dolu bir İran oluşturma zamanı geldi.” ifadelerini kullandı.
Reuters’a konuşan ABD’li bir yetkili, İran’ın kritik askeri tesislerine ve nükleer enerji altyapısına yönelik başlatılan kapsamlı harekatın, belirlenen hedefler tamamen imha edilene dek önümüzdeki birkaç gün boyunca kararlılıkla sürdürülmesinin beklendiğini bildirdi. İsrailli bir savunma yetkilisi ise operasyonun Washington ile koordinasyon içinde aylardır planlandığını ve fırlatma tarihinin haftalar önce belirlendiğini söyledi.
Operasyon sabah saatlerinde başladı
Sabah saatlerindeki patlamalarda Tahran’daki bakanlıkların ve askeri tesislerin bulunduğu çeşitli bölgeler saldırının ilk hedefi oldu. Ayrıca İran’ın Kermanşah, Urmiye, Lorestan, Kum, İlam, Tebriz, İsfahan ve Kerec şehirlerinde de patlamaların yaşandığı bildirildi. İran ise ABD ve İsrail’in müşterek düzenlediği saldırının ardından yeni bir saldırı dalgası başlattı. İran Devrim Muhafızları yaptığı resmi açıklamada, “Düşman ve suçlu güçlerin İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik saldırganlığına karşılık olarak, İran İslam Cumhuriyeti tarafından işgal altındaki topraklara yönelik kapsamlı füze ve insansız hava aracı saldırılarının ilk dalgası başladı.” ifadeleri kullandı.
Fars haber ajansı, Dini Lider Hamaney, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve güvenlik şefi Ali Laricani de dahil olmak üzere İran’ın üst düzey yetkililerinin “sağlık durumlarının mükemmel” olduğunu bildirdi. Haberde, “İsrail kaynakları Cumhurbaşkanını ve üst düzey İran liderlerini hedef alıp saldırdıklarını iddia ederken, ülke içindeki resmi kaynaklar silahlı kuvvetler komutanları da dahil olmak üzere üst düzey rejim yetkililerinin sağlık durumlarının mükemmel olduğunu bildiriyor.” denildi.
İran’ın misilleme saldırısı kapsamında ilk olarak İsrail’de patlamalar yaşandı. Al Jazeera’ya açıklama yapan İranlı bir yetkili, “Ortadoğu’daki tüm Amerikan ve İsrail varlıkları ve çıkarları meşru bir hedef haline geldi. Bu saldırıdan sonra kırmızı çizgi yok ve daha önce düşünülmeyen senaryolar da dahil olmak üzere her şey mümkün.” dedi. Bununla birlikte saldırılar karşısında hedef olmamak üzere bölge ülkeleri hava sahaları kapattı. Ayrıca hava yolu şirketleri bölgeye yönelik uçuşlarını da askıya almaya başladı.
Arap ülkelerinde de patlamalar meydana geldi
İsrail’in ardından Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Katar ve Kuveyt, Irak ve Suudi Arabistan’da da patlamalar meydana geldi. BAE devlet haber ajansı, Al-Dhafra Hava Üssü’nün hedef alındığını açıklarken bir kişinin düşürülen bir füze nedeniyle hayatını kaybettiğini aktardı. Bahreyn’in devlet haber ajansı, ABD Donanması’nın ülkedeki 5. filo merkezinin “füze saldırısına uğradığını” açıklarken başkent Manama’da da patlamalar meydana geldi. Saldırıyı kimin yaptığının belirtilmediği açıklamada, “İlerleyen saatlerde daha fazla ayrıntı paylaşılacak.” dendi.
İran Fars haber ajansına göre, Kuveyt’te yer alan El-Salem Hava Üssü’ne de saldırı düzenlendi. Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, İran’ın saldırıları sonrasında Kuveyt’in kendini savunma hakkını saklı tuttuğunu açıkladı. Ortadoğu’daki en büyük ABD üssü olan El Udeyd’e ev sahipliği yapan Katar’da bu üs yakınlarında patlamalar duyuldu. Katar Savunma Bakanlığı, ülkeye gelen füze saldırılarını Patriot hava savunma sistemleri ile engellendiğini açıkladı.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, “Suudi Arabistan, İran’ın açık saldırganlığını ve BAE, Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün’ün egemenliğinin pervasızca ihlalini en güçlü şekilde kınamakta ve lanetlemektedir. Krallık, kardeş ülkelerle tam dayanışmasını ve sarsılmaz desteğini teyit etmekte ve alabilecekleri her türlü önlemi desteklemek için tüm imkanlarını onların emrine sunmaya hazır olduğunu belirtmektedir.” ifadelerini kullandı. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi ise İncirlik Üssü’nün de yer aldığı bir paylaşım yaparak, “Bu, bölgedeki ayak seslerimizdir. Bu savaşın bölgesel olacağı konusunda uyarmıştık.” dedi.
İran sabah saatlerindeki ilk misilleme saldırısının ardından öğle saatlerinde tekrardan İsrail’e yönelik saldırıya başladı. İran’a ait füzelerin parçalarının bir kısmı Suriye’nin güneyindeki tarım arazisine düştü. Saldırıya ilişkin İsrail Ordusu tarafından yapılan açıklamada ise, “Kısa bir süre önce, İran’dan İsrail Devleti’ne doğru fırlatılan füzelerin tespit edilmesinin ardından ülke genelinde çeşitli bölgelerde sirenler çalındı. Şu anda İsrail Hava Kuvvetleri, tehdidi ortadan kaldırmak için gerekli yerlerde füzeleri önlemek ve vurmak üzere operasyon yürütüyor.” ifadeleri yer aldı.
ABD ve İsrail neden İran’a saldırı düzenledi?
İsrail ve ABD, Washington ve Tahran arasında İran’ın nükleer programını sınırlamak ve savaşı önlemek için yapılan diplomatik görüşmeler devam ederken saldırı düzenledi. Saldırı öncesi görüşmelerin önümüzdeki hafta da devam etmesi bekleniyordu. İran müzakerelerde tavizler vermiş ancak ABD Başkanı Donald Trump yaptığı açıklamada, görüşmelerin gidişatından “memnun olmadığını” söylemişti.
Trump daha önce de İran yönetimini, bir anlaşmayı kabul etmeleri için baskı yapmak amacıyla saldırı düzenlemekle tehdit etmişti. Trump 27 Şubat’ta yaptığı açıklamada ise ABD’nin İran’a saldırıp saldırmayacağına dair “nihai bir karar” vermediğini ancak Cenevre’deki nükleer görüşmelerde İran’ın müzakere pozisyonundan “memnun olmadığını” söylemişti.
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
