ABD ve İsviçre arasında Patriot krizi

İsviçre’nin F-35 savaş uçakları için gönderdiği paralar, Patriot projesindeki açığı kapatmak için kullanıldı.

İsviçre Federal Savunma Tedarik Kurumu (Armasuisse), Patriot hava savunma sistemlerinin teslimatındaki yıllara sari gecikmeler nedeniyle geçtiğimiz sonbaharda ödemeleri durdurma kararı almıştı. SRF tarafından yapılan habere göre bu baskı aracı etkisiz kaldı. SRF’nin araştırmasına göre ABD makamları, İsviçre’nin F-35 savaş uçakları için gönderdiği fonları Patriot projesindeki açığı kapatmak için kullandı.

İsviçre Silahlanma Şefi Urs Loher, bu usulsüz para aktarımını doğrularken, ABD’nin baskısı nedeniyle tam rakamı açıklayamasa da miktarın 100 milyon İsviçre frangını (yaklaşık 110 milyon dolar) aşan “üç haneli milyonluk bir seviyede” olduğunu belirtti.

Bu durumun hukuksal zemini, ABD’nin yabancı ülkelere silah satışlarını düzenleyen Yabancı Askeri Satışlar (FMS) programındaki kurallarda gizli. Habere göre FMS kapsamında ABD, İsviçre gibi alıcı ülkeler için tüm savunma harcamalarının toplandığı ortak bir fon yönetmektedir:

Ortak Havuz: İster F-35 ister Patriot olsun, İsviçre’den gelen tüm ödemeler aynı fon havuzunda birleşmektedir.
Aktarım Yetkisi: Bir projede ödeme eksikliği yaşandığında, ABD yasaları bu fon havuzundaki diğer kaynaklara erişim imkanı tanımaktadır.
Sonuç: İsviçre Patriot ödemesini kesse bile, F-35 için gönderdiği para otomatik olarak Patriot projesine kaydırılmaktadır.

ABD’nin bu hamlesi, İsviçre Savunma Bakanlığı’nı (VBS) mali açıdan zor durumda bıraktı. F-35 projesinde oluşan finansal boşluğu kapatmak için Bakanlık, yıl sonunda plansız bir şekilde on milyonlarca frank ek ödeme yapmak zorunda kaldı. Bu durum, hali hazırda finansal sıkıntı yaşayan VBS’nin diğer savunma projelerini askıya almasına veya ertelemesine neden oluyor.

Güven kaybı

Olay, İsviçre parlamentosunda sert tepkilere yol açtı. Güvenlik politikacıları, VBS’nin FMS sözleşmelerindeki bu tür “arka kapı” maddelerinden haberdar olmamasını eleştirirken; sosyal demokrat (SP) ve sağ kanat (SVP) temsilcileri, ABD ile yapılan savunma sözleşmelerinin güvenilirliğinin sarsıldığını ifade ettiler.

Öte yandan Urs Loher, ödeme durdurma kararının “politik bir sinyal” olarak önemli olduğunu ve bu sayede ABD’nin gecikmeler konusunda daha şeffaf bilgi verdiğini savunsa da, “güç dengelerinin oldukça net olduğu” itirafında bulundu.