HAVELSAN Direktörü Deniz Dumlu SAHA 2026 kapsamında Defence Turk’e açıklamalarda bulundu.
Ahmet Alemdar
Defence Turk: Bize kısaca ADVENT’i anlatır mısınız? ADVENT hangi ihtiyaçtan ortaya çıktı? Nasıl proje başladı ve günümüze geldiği süreç hakkında bilgi verebilir misiniz?
Deniz Remzi Dumlu: ADVENT’in, ilk çıkışı Deniz Kuvvetlerine ait… Öncelikle şunu söylemek lazım: ADVENT bir komuta kontrol sistemi veya diğer ismiyle savaş yönetim sistemi dediğimiz bir sistem. Deniz Kuvvetlerinin kendini savunma ihtiyacından ortaya çıkan bir yöntem. Eski zamanlarda insanlar kendi kararlarıyla birtakım savunma, savaş hareketleri ve stratejilerini uygularken günümüzde ve gelecekte işlemlerin çok hızlı olabilmesi için bunların bilgisayarlar kanalıyla yapılması gerekiyor. Yani en doğru kararı verip en doğru şekilde düşmana karşı kendini savunmak üzere arka tarafta çalışan bir bilgisayar ve bir beyne ihtiyacınız var. Bu beyin aynı insan beyni gibi algılayıcılarıyla yani göz, duyma, koku alma ve dokunma gibi hislerle ki bunların gemide karşılıkları işte radar dediğimiz, elektro-optik sistem dediğimiz ya da su altındaki sesleri dinleyen sonar dediğimiz birtakım sistemlerden oluşuyor. Bunların yakaladığı elde ettiği bilgileri alıp işleyen ve bunların neticesinde de en iyi savunma sistemini oluşturan ve bir karar vericiye “Evet şöyle savunabilirsin gemini” diyen ve karar vermeyi sağlayan bir sistem aslında ADVENT. O karar neticesinde de yine bağlı olduğu gemi üzerindeki silahları, güdümlü mermileri, diğer torpidoları su altına karşı savunmak üzere harekete geçiren, ateşleyen ve en doğru zamanda en doğru şekilde ateşlenmesini sağlayan bir bilgisayar ve sistemler topluluğudur aslında. Savaş yönetim sistemi dediğimiz budur.
HAVELSAN Direktörü Deniz Dumlu ile Söyleşi çalışmasının tamamı Defence Turk Dergi 32′nci sayısında.
Çalışmanın tamamını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
ADVENT bunların bir üst skalası, bir gelişmiş versiyonudur diyebiliriz. Türk mühendislerinin ve Türk Deniz Kuvvetlerinin geçmiş bir tarihi var biliyorsunuz. Türkiye Cumhuriyeti Deniz Kuvvetlerinin vizyonu ve mühendisleriyle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ARMERKOM ve HAVELSAN’lı mühendislerin katkılarıyla alan bilgisinin teknolojiyle birleştirilmesi sonucu ortaya çıkan bir yazılımdır.
ADVENT 2012 yılında ilk MİLGEM sınıfı korvetlerde denendi, devreye alındı ve orada görülen başarıdan sonra da şu an itibarıyla Türk Deniz Kuvvetlerinin üretilen yeni platformların tamamında bu yazılımı görmekteyiz. Başarımızı gören diğer dost ve komşu ülkelerimiz de aynı yazılıma sahip olup kullanmak üzere Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığımıza ve HAVELSAN’a müracaat ettiler. Şu an itibarıyla geldiğimiz noktada yaklaşık 9 ülke deniz kuvvetleri de aynı ürünü kullanılır durumda.
Defence Turk: ADVENT’in şöyle bir kabiliyeti var: ADVENT ifade ettiğiniz gibi savaş yönetim sistemi. Yani bir muharebe ortamında en uygun angajmanı mümkün kılan senaryoyu komutaya, komuta kademesine sunan bir sistem. Orada da gemideki sensör, silah altyapısını kullanıyor. Baktığımızda Türkiye çok fazla gemi ihracatı yapıyor. İşte STM’nin ihracatları var, DESAN’ın ihracatları var, TERSAN’ın ihracatları var, ASFAT’ın ihracatları var ama hepsi farklı niteliklerde platformlar silah yükleriyle buluşuyor. Ancak bunu sunarken de geminin beyni ADVENT oluyor. Burada ADVENT’in bu ihracatları kolaylaştırma ya da bu ihracatlara katkısından da kısaca bahsederseniz sevinirim.
Deniz Remzi Dumlu: ADVENT’in tasarımında şöyle bir vizyonerlik hakimdi. Birkaç tane temel hedef kondu geliştirme aşamasında. Bu hedeflerden bir tanesi esneklik ve modüler olabilmesiydi. Esneklik, modülerlik nedir? Sisteme entegre olacak olan biraz önce bahsettiğimiz sensörler dediğimiz; radarlar, elektro-optik sistemler veya silahlar dediğimiz farklı şekilde güdümlü mermi, top gibi silahların ne kadar çeşitlenirse çeşitlensin bunların çok kolay entegre olmasını sağlayacak bir mimari kurulmak istendi yazılım olarak ve bu şekilde ilerlendi.
Modülerlikten de kasıt şu; her geminin ve her tip deniz kuvvetinin ihtiyacı değişebiliyor. Yani küçük geminin ihtiyacı başka, daha büyük geminin yapmak istediği görevler başka, uçak gemisinin yapmak istediği görevler başka. Dolayısıyla öyle bir yazılım olmalıydı ki bu, çok fazla değiştirmeden sadece belli modülleri seçerek her geminin ihtiyacını görecek şekilde küçültülebilir veya büyüyebilir yapıda olmalıydı. Her iki özelliği de sağlayabildiğimiz için ADVENT olarak Türkiye’den ihraç edilen gemilerde veya başka ülkeler tarafından geliştirilen, üretilen, inşa edilen gemilerde de kullanılması için tercih ediliyor çünkü ADVENT’in üretim süresi çok kısa, entegre edilecek sistemlerin çeşitliliği çok fazla olsa bile entegre edilebilirliği çok kolay. Ayrıca her türlü büyüklükteki gemide, karakol uçaklarında, insansız platformlarda ve denizaltılarda kullanılabildiği için müşteri portföyü açısından da kullanılabilirlik açısından da tercih ediliyor.
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
