ABD merkezli General Dynamics’in İspanya’daki iştiraki Santa Bárbara Sistemas, obüs programının iptali için İspanya Yüksek Mahkemesi’ne başvuruda bulundu.
Aralık ayı sonunda İspanya Savunma Bakanlığı tarafından imzalanan çok sayıda yeni sözleşme kamuoyunun dikkatini çekmişti. Bu programların finansmanına ilişkin ilk ciddi anlaşmazlık da ortaya çıktı. Info Defensa tarafından yapılan habere göre ABD merkezli General Dynamics, İspanya hükümetine karşı yargı yoluna gitmeye hazırlanıyor.
Bu bağlamda şirket, İspanya’daki iştiraki Santa Bárbara Sistemas aracılığıyla ilk adımı attı. Habere göre Santa Bárbara, İspanya Kara Kuvvetleri için planlanan yeni paletli ve tekerlekli kundağı motorlu obüs programı kapsamında Indra ve EM&E’ye İspanya Sanayi Bakanlığı tarafından sağlanan 3 milyar euroluk kredilerin durdurulması talebiyle İspanya Yüksek Mahkemesi’ne başvuruda bulundu.
Söz konusu gelişme, 2 Ocak’ta kamuoyuna yansıdı. Bu başvuru, İspanya Savunma Bakanlığı’nın yalnızca birkaç gün içinde 20’den fazla sözleşme imzalayarak yaklaşık 23 milyar euroluk taahhüt altına girdiği yoğun bir dönemin hemen ardından geldi. Hukuki ihtilafın merkezinde yer alan program, 200’ün üzerinde kundağı motorlu obüsün, destek araçları ve ekipmanlarıyla birlikte 7,24 milyar euro bedelle tedarik edilmesini kapsıyor ve son yıllarda Avrupa’daki en büyük topçu platformu projelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Şu aşamada Yüksek Mahkeme, General Dynamics European Land Systems (GDELS) bünyesinde yer alan Santa Bárbara Sistemas’ın idari dava başvurusunu şekil şartları açısından incelemek üzere kabul etti. Ancak bu karar, kredilerin yürütmesini otomatik olarak durdurmuyor. Buna rağmen hukuki sürecin başlaması, hükümetin yeni savunma yatırımları planındaki en büyük bütçeli programda belirsizlik yaratmış durumda.
Info Defensa’ya konuşan uzmanlara göre dava, Aralık ayında imzalanan sözleşmeden ziyade, Ekim ortasında Bakanlar Kurulu’nda kabul edilen ve Sanayi Bakanlığı kredilerini düzenleyen kraliyet kararnamesini hedef alıyor. Bu nedenle mevcut durumda Indra’nın program kapsamında çalışmalarına devam etmesinin önünde doğrudan bir engel bulunmuyor.
Sektör açısından bakıldığında bu hamle sürpriz olarak değerlendirilmedi. GDELS–Santa Bárbara Sistemas, obüs programına Némesis sistemiyle aday olmuştu. Ancak İspanya Savunma Bakanlığı, yerli savunma sanayiini güçlendirme politikası doğrultusunda tercihini Indra–EM&E ortak girişiminden yana kullanmıştı.
Şirketler arasında gerginlik
İspanya Savunma Bakanlığı, Indra etrafında ulusal bir askeri kara araçları üreticisi oluşturmayı hedefliyor. Bu kapsamda Indra, Gijón’daki El Tallerón tesislerinde konuşlu Indra Land Vehicles adlı yeni bir birim kurdu. Şirket yalnızca obüs programında değil, aynı zamanda seyyar köprü ve Deniz Piyadeleri için amfibi muharebe aracı projelerinde de ana yüklenici konumunda bulunuyor.
Bu strateji, 2000’li yılların başında özelleştirilmesinden bu yana Leopard ana muharebe tankı ve Pizarro zırhlı muharebe aracı gibi projelerde kilit rol oynayan Santa Bárbara Sistemas’ın sektördeki ağırlığını azaltıyor.
Kara sistemleri sektöründeki bu yeniden yapılanma, Indra ile GDELS arasında sanayi düzeyinde bir rekabeti de beraberinde getirdi. Gerilim, 2025 başında Indra CEO’su Ángel Escribano’nun Santa Bárbara Sistemas’ı satın alma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından tırmandı.
Yargı yoluna başvurulması, İspanya Savunma Bakanlığı nezdinde olumsuz karşılandı. Info Defensa’ya konuşan sektör kaynaklarına göre bakanlık, şirketlere defalarca ihalelere ve sözleşmelere dava açılmaması çağrısında bulundu. Bakanlığın temel argümanı ise, savunma bütçesinin hızla büyüdüğü bir dönemde tüm şirketler için yeterli iş hacmi bulunduğu yönünde. Nitekim Santa Bárbara Sistemas’ın, Pizarro zırhlı araçlarının modernizasyonu için 250 milyon euronun üzerinde bir sözleşme aldığı da hatırlatılıyor.
GDELS’in itiraz gerekçeleri
General Dynamics’in Avrupa kara sistemleri yapılanması olan GDELS, Indra’ya yapılan ihalasyonları sorgulayarak, Némesis tabanlı paletli obüs çözümünün ve Anaconda türevli seyyar köprülerin İspanya Kara Kuvvetleri’nin gereksinimlerini “daha yüksek oranda karşıladığını” savunuyor.
Şirket, Info Defensa’nın sorularına verdiği yanıtta obüs programı kapsamında iki aydan uzun süredir Indra ile temas kurmaya çalıştığını, iki resmi teklif sunduğunu ancak yanıt alamadığını öne sürüyor. Buna karşın sürece hâkim diğer kaynaklar, Indra’nın GDELS’e, söz konusu tekliflerin program gereksinimleriyle örtüşmediğini ve Indra’nın ana yüklenici rolüyle bağdaşmadığını ilettiğini aktarıyor.
İlgili Olarak
Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Mezunu. Savunma Sanayii ve Uluslararası İlişkiler Meraklısı
