Polonya, askeri kabiliyetlerini artırmak amacıyla Avrupa Birliği ile bir savunma kredisi anlaşması imzaladı.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, AB ile SAFE anlaşmasının resmi olarak imzalandığını duyurdu. Bu bağlamda Polonya, Avrupa Birliği’nin SAFE finansman girişimi kapsamında 43,7 milyar euroluk düşük faizli savunma kredisi anlaşması imzalayarak katılımcı üye devletler arasında en büyük payı elde etti.
Anlaşmayı Polonya Maliye Bakanı Andrzej Domański ile birlikte imzalayan Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, SAFE programını Polonya için tarihi bir başarı ve AB’nin savunma alanındaki türünün ilk girişimi olarak nitelendirdi. Kosiniak-Kamysz, bu kredilerin siyasi ayrılıkların ötesinde bir ‘ulusal çıkar meselesi’ olduğunu vurguladı.
SAFE fonu neleri kapsıyor?
SAFE fonlarının; Doğu Kalkanı (East Shield) sınır tahkimat programı başta olmak üzere, anti-dron sistemleri, hava savunma, topçu sistemleri, zırhlı araçlar ve mühimmat üretimi gibi Polonya’nın temel savunma önceliklerini desteklemesi bekleniyor.
Bu kapsamda; aralarında MESKO, Dezamet ve Radom merkezli Fabryka Broni ‘Łucznik’ şirketlerinin de bulunduğu çok sayıda Polonyalı savunma firmasının SAFE destekli siparişler alacağı öngörülmektedir. Özellikle Piorun hava savunma sistemi başta olmak üzere mühimmat ve füze sistemleri geliştiren MESKO’nun; topçu, havan ve bomba atar mühimmatı üretiminde kritik rol oynayan Dezamet’in; ayrıca Grot ve Beryl piyade tüfekleri ile VIS 100 tabancaları gibi hafif silahların ana üreticisi konumundaki Fabryka Broni ‘Łucznik’in bu finansmandan öncelikli olarak yararlanması bekleniyor.
Bununla birlikte finansmandan yararlanması beklenen ana stratejik aktörler arasında; Krab obüsü, Rak havanı ve Borsuk Zırhlı Muharebe Aracı (ZMA) üreticisi Huta Stalowa Wola (HSW); radar sistemleri, elektronik harp ve hava savunma bileşenleri geliştiren Zielonka merkezli Wojskowe Zakłady Elektroniczne (WZE) ile askeri uçak ve helikopterlerin bakım-modernizasyon faaliyetlerini yürüten Łódź merkezli WZL No. 1 yer almaktadır.
Bu kapsamda ayrıca, makineli tüfeklerden uçaksavar sistemlerine uzanan geniş bir yelpazede üretim yapan Tarnów merkezli Zakłady Mechaniczne ‘Tarnów’ ile küresel silah ticareti ve ekipman tedariki sağlayan CENZIN firmalarının da SAFE programından faydalanması planlanmaktadır.
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki karşı çıkmıştı
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, hükümetin AB ile yürüttüğü bu devasa kredi anlaşmasına başından beri mesafeli bir tutum sergiledi. Nawrocki, SAFE programı kapsamında temin edilecek fonların Polonya’nın savunma politikalarındaki bağımsızlığına zarar verebileceği uyarısında bulunarak, başlangıçtaki yasal düzenlemeyi veto etti. Cumhurbaşkanı’nın temel endişesi; kredinin ‘Avrupalı ürün alma şartı’ gibi kriterlerle Polonya’nın stratejik tercihlerini kısıtlama ihtimali ve Brüksel’in bu fonları siyasi bir koz olarak kullanarak ileride askıya alma riskini barındırmasıydı.
Öte yandan Nawrocki, hükümetin planına alternatif olarak ulusal kaynaklara ve NATO çerçevesindeki ikili müttefiklik ilişkilerine dayanan bir savunma finansman modelini savundu. Nitekim Cumhurbaşkanlığı kanadından yapılan açıklamalarda; AB’nin savunma alanındaki artan etkisinin ‘federalleşme’ çabalarının bir parçası olduğu iddia edilerek, Varşova’nın yerli savunma sanayii üzerindeki mutlak kontrolünü koruması gerektiği vurgulandı. Bu muhalefet, Polonya iç siyasetinde askeri modernizasyonun yöntemi ve hızı üzerine derin bir görüş ayrılığını da beraberinde getirdi.
Ancak Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümet, Cumhurbaşkanı’nın vetosunu aşmak için stratejik bir hamle yaparak süreci doğrudan meclis onayı gerektirmeyen özel kararnameler ve mevcut Silahlı Kuvvetler Destek Fonu üzerinden yürütme yoluna gitti. Polonya’da devletin zirvesi ile hükümet arasındaki güç mücadelesini derinleştiren bu gelişme karşısında Tusk yönetimi; jeopolitik risklerin ‘ideolojik çekişmelerden’ daha öncelikli olduğunu belirterek SAFE kredisini ulusal güvenliğin vazgeçilmez bir unsuru olarak tanımladı.
İlgili Olarak
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
