Hamedan Hava Üssü’ndeki altyapı yetersizliklerinin, Rusya’nın ürettiği Su-35 savaş uçaklarının İran’a teslimatını geciktirdiği iddia edildi.
Rusya ile İran arasında yürütülen milyar dolarlık Su-35E tedarik programında, üretim takvimi planlandığı şekilde ilerlemesine rağmen teslimat sürecinde lojistik ve altyapı kaynaklı gecikmeler yaşandığı bildirildi. Defence Security Asia’nın haberine göre Rusya’da üretimi tamamlanan savaş uçakları, İran’da konuşlandırılacakları hava üslerinde yürütülen modernizasyon çalışmalarının ve gerekli teknik altyapı hazırlıklarının henüz tamamlanmamış olması nedeniyle geçici olarak Rusya’da bekletiliyor.
IRIAF (İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri) kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, Moskova’nın 2027 yılının başına kadar toplam yaklaşık 30 adet Su-35E savaş uçağının üretimini tamamlaması planlanıyor. Söz konusu teslimatın, Tahran’ın hava muharebe kabiliyetlerini modernize etme ve bölgesel uzun menzilli caydırıcılık kapasitesini artırma stratejisinde kritik bir dönüm noktası oluşturması bekleniyor.
Toplam bedelinin 6 ila 6,5 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilen sözleşme; 48 adet Su-35 savaş uçağı, Yak-130 gelişmiş jet eğitim uçakları, hava-hava füze sistemleri, simülatörler, bakım altyapı desteği ve pilot intibak eğitimlerini kapsamaktadır. Bu kapsamlı mutabakat, İran’ın son on yıllarda gerçekleştirdiği en büyük savaş uçağı tedarik projesi olma niteliğini taşımaktadır.
Sızdırılan belgelere göre, Ukrayna’da devam eden savaşa rağmen Rusya’nın en önemli savaş uçağı üretim tesislerinden biri olan Komsomolsk-on-Amur Havacılık Fabrikası (KnAAZ), üretim faaliyetlerini kesintisiz şekilde sürdürüyor. Belgeler, Mart 2026 itibarıyla üretim hattında en az 16 adet Su-35 savaş uçağının bulunduğunu, Temmuz 2026 itibarıyla ise üretimi tamamlanan uçak sayısının 19 ila 20’ye yükseldiğini gösteriyor.
Hamedan Hava Üssü: Modernizasyonun önündeki stratejik engel iddiası
Nitekim Rus havacılık sanayisinin istikrarlı üretimine rağmen, resmi adı 3. Taktik Hava Üssü olan Hamedan (Şehid Nojeh) Hava Üssü, İran’ın yeni Su-35 savaş uçaklarını operasyonel olarak konuşlandırma kabiliyetini sınırlayan temel bir darboğaz haline geldi. Coğrafi konumu, güçlendirilmiş altyapı genişleme potansiyeli ve batı stratejik sektörlerine olan lojistik yakınlığı nedeniyle üssün, Su-35 filosunun ana operasyonel merkezi olması hedefleniyordu.
Ancak geçmiş dönemlerde üssü hedef alan saldırıların; pist sistemleri ile bakım ve lojistik tesislerinde yarattığı tahribatın, Tahran’ın operasyonel aktivasyon takvimini önemli ölçüde aksattığı belirtilmektedir. Uçakların zamanında teslim alınamaması, ağır yaptırımlara maruz kalan İran için Rusya’daki tesislerde ek depolama ve muhafaza maliyetlerini beraberinde getirmektedir.
Öte yandan geciken transfer süreci, pilot eğitim programlarını ve uzun vadeli entegrasyon planlamasını doğrudan etkiliyor. Rusya’da eğitim gören İranlı personelin, yerel olarak konuşlandırılmış hava araçlarına ve bunları destekleyecek altyapıya erişim sağlamadan tam operasyonel hazırlık seviyesine ulaşamayacağı değerlendiriliyor. Teknik ekipler pist onarımları ile korugan ve sığınakların tamamlanması için aralıksız yeniden yapılandırma çalışmaları yürütse de, altyapı tamamen restore edilmeden Su-35 filosunun sürdürülebilir bir sorti temposuna ulaşmasının güç olduğu belirtiliyor.
Buna karşın bazı raporlar, erken üretim uçaklarının Orta Doğu operasyonel ortamına uygun kamuflaj şemalarıyla boyandığını ve altyapı kaynaklı gecikmelere rağmen nihai konuşlandırma hazırlıklarının sürdüğünü öne sürüyor. Altyapı kısıtlamalarının aşılması ve teslimatların tamamlanması halinde Su-35 filosunun, İran hava gücüne önemli kabiliyetler kazandırması bekleniyor.
Artırılmış yakıt verimliliği ve yüksek itki gücüyle desteklenen Su-35, sahip olduğu görüş ötesi (BVR) füze angajman kapasitesi sayesinde İran’ın yaşlanan F-14 Tomcat, MiG-29, F-4 Phantom II ve F-5 Tiger filolarına kıyasla niteliksel bir sıçrama anlamına geliyor. Mevcut filolardaki birçok uçağın ise yıllardır devam eden ağır bakım yükü ve modernizasyon kısıtlamaları altında görev yapmaya çalıştığı biliniyor.
İlgili Olarak
Kocaeli Üniversitesi Gazetecilik bölümü mezunu. Savunma sanayii ve güvenlik çalışmaları araştırmacısı.
