Vietnam, 2019 yılında tedarik ettiği Yak-130 eğitim uçaklarının ardından yeni aşamada 18 adet Yak-130M uçağı tedarik edecek.
24 Temmuz 2026’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in İrkutsk Havacılık Fabrikası’nı ziyareti sırasında Fabrika Genel Müdürü Andrei Soynov, 18 adet Yak-130M hafif taarruz uçağını kapsayan ilk ihracat sözleşmesinin imzalandığını açıkladı. Açıklamayla birlikte, söz konusu siparişin Vietnam’a ait olduğu ve ülkenin Yak-130M’nin ilk ihracat müşterisi olduğu da netlik kazandı.
18 adetlik bu tedarikle Vietnam’ın aktif Yak-130 filosunun teslimatlar tamamlandıktan sonra 28 uçağa ulaşması bekleniyor. Yeni varyant, ülkeye gelişmiş hava savunma ve insansız hava araçlarıyla mücadele kabiliyetleri de kazandıracak. Sözleşmenin devlet uçuş testleri tamamlanmadan imzalanması ise İrkutsk Havacılık Fabrikası’nın Aralık 2028’e kadar sürmesi planlanan test sürecini beklemeden ilk ihracat üretim partisini güvence altına almasına imkân sağladı.
Vietnam, 2019 yılında 12 adet Yak-130 siparişi vermişti. Ancak bu uçaklardan ikisi eğitim kazalarında kaybedildi. İlki 6 Kasım 2024’te, ikincisi ise 28 Ocak 2026’da düştü. Böylece Vietnam Halk Hava Kuvvetleri’nin envanterindeki aktif Yak-130 sayısı 10’a geriledi. İmzalanan 18 uçaklık yeni sözleşmeyle birlikte Vietnam’ın toplam Yak-130 tedariki 30 uçağa ulaşacak. Teslimatların tamamlanması ve ilave bir kayıp yaşanmaması halinde ise ülkenin faal Yak-130 filosu yeniden 28 uçağa yükselecek.
Sözleşmenin zamanlaması ise hem endüstriyel hem de operasyonel açıdan dikkat çekiyor. Yak-130M programı kapsamında şu ana kadar 3 adet prototip üretildi. Devlet uçuş testlerinin Aralık 2028’e kadar sürmesi, ilk seri üretim teslimatlarının ise 2028’in sonlarında başlaması planlanıyor. Bu durum, Vietnam’ın Yak-130M’i devlet test süreci tamamlanmadan sipariş eden ilk müşteri olduğunu ve programın geliştirme risklerini erken aşamada üstlendiğini gösteriyor.
Bununla birlikte, tedarikin toplam maliyeti ve sağlayacağı nihai askerî kabiliyet, ilk teslim edilecek uçaklarda hangi sensörlerin, silah sistemlerinin ve yazılım fonksiyonlarının yer alacağına bağlı olacak. Planlanan özelliklerin bir bölümünün daha sonraki modernizasyon aşamalarına bırakılması durumunda, uçağın tam operasyonel kapasitesine kademeli olarak ulaşması bekleniyor.
Yak-130M’de yapılan modernizasyonlar
Yak-130M modernizasyonu, Rostec bünyesindeki şirketler tarafından geliştirilen çok sayıda yeni görev ve aviyonik sisteminin entegrasyonunu içeriyor. Uçakta BRLS-130R AESA radarı, SOLT-130K elektro-optik ve lazer hedefleme sistemi, President-S130 kendini koruma paketi ve KSS-130 haberleşme sistemi bulunuyor. Rostec, bu yeni sistemlerin Yak-130M’nin zorlu hava koşullarında gece-gündüz eğitim ve muharebe görevlerini yerine getirebilmesini sağlayacağını belirtiyor.
Rostec ayrıca, Yak-130M’de kullanılan yeni ekipmanların büyük bölümünün şirketin kendi endüstriyel ağı içerisinde üretildiğini vurgulayarak, uluslararası yaptırımlara rağmen yerli üretim kapasitesini koruduğunu ifade ediyor. Bu yaklaşım, kritik alt sistemlerde dışa bağımlılığı azaltmayı ve üretim sürekliliğini güvence altına almayı amaçlıyor.
İnsansız Hava Araçları’nın (İHA) önlenmesi, Yak-130M’ye verilen yeni temel görevlerden biri olarak öne çıkıyor. Büyük İHA’lar; daha geniş radar kesit alanına, daha güçlü kızılötesi izlere, daha yüksek operasyon irtifasına ve daha uzun uçuş profillerine sahip olmaları nedeniyle küçük dronlara kıyasla daha uygun hedefler olarak değerlendiriliyor. Bunun yanı sıra Yak-130M, insansız su üstü araçlarına (USV) karşı da görev icra edebiliyor. Uçak, elektro-optik sistemi sayesinde küçük deniz hedeflerini tespit ve teşhis ettikten sonra, güdümlü havadan karaya mühimmat kullanarak bu hedefleri etkisiz hâle getirebiliyor.
Yak-130M, bunun dışında hava polisliği, bölgesel hava savunması, yakın hava desteği, muharebe sahası taarruzu, konvoy eskortu, keşif, silah eğitimi ve ileri seviye pilot eğitimi gibi geniş bir görev yelpazesinde kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Bu görev çeşitliliği, uçağın yalnızca gelişmiş bir eğitim platformu değil, aynı zamanda düşük ve orta tehdit ortamlarında görev yapabilecek çok amaçlı hafif taarruz uçağı olarak da değerlendirildiğini ortaya koyuyor.
İlgili Olarak
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
