Görevden ayrılmaya hazırlanan Birleşik Krallık Başbakanı Starmer, ordusunun gelecek 10 yıllık finansman çerçevesini belirleyen “Savunma Yatırım Planı”nı açıkladı.
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, uzun süredir beklenen ülkenin Savunma Yatırım Planı’nı 30 Haziran Salı günü açıkladı. Starmer, “geleceğin savaşlarına daha iyi hazırlanabilmek amacıyla savunmaya 15 milyar sterlinlik ek kaynak ayrılacağını” duyurdu ve bu planı siyasi mirası olarak nitelendirdi.
22 Haziran’da istifasını açıklayan Starmer, büyük ihtimalle son büyük siyasi hamlesi olan bu duyuruda, planın daha da netleştirildiğini belirtti. Ayrıca bu yeni planın, Savunma Bakanı John Healey’nin ‘ülkeyi güvende tutmak için yeterli bütçe sağlanmadığı’ gerekçesiyle ay başlarında istifa etmesine yol açan önceki tasarıdan çok daha kapsamlı olduğunun altını çizdi.
Reuters tarafından yapılan habere göre Starmer, 2029 yılına kadar yılda yaklaşık 80 milyar sterlinlik bir harcama öngören planını 7-8 Temmuz tarihlerindeki NATO Zirvesi için Ankara’ya getirecek ve burada ülkenin savunma harcamalarını 2035 yılına kadar GSYİH’nın %3,5’ine çıkarma taahhüdünü yerine getirme yolunda ilerlediğinin sinyalini vermek isteyecek. Bu bağlamda NATO Genel Sekreteri Mark Rutte resmi X hesabından şu açıklamalarda bulundu:
“Birleşik Krallık’ın Savunma Yatırım Planı’nı memnuniyetle karşılıyorum. Daha güçlü bir Birleşik Krallık savunması hepimizi daha güvende kılar. Bu, geçen yıl Lahey’de üzerinde anlaşılan savunmaya GSYİH’nın %3,5’i oranında harcama yapma hedefine ulaşma yolunda atılmış iyi bir adımdır. Savunma harcamaları ve üretimi, önümüzdeki hafta düzenlenecek NATO Zirvesi’nin önemli bir odak noktası olacaktır.”
Ancak 20 Temmuz gibi erken bir tarihte görevi devralması beklenen Andy Burnham’a atıfta bulunan Starmer, yeni hükümetlerin bu planı daha da geliştirebileceğini kabul etti. Bazı eleştirmenler ise dokuz aydan uzun süredir ertelenen planın “çok az ve çok geç” olduğunu ileri sürdü.
“Dünya silahlanırken ve saldırganlık artarken, savaştan kaçınmanın en iyi yolu ona hazırlanmaktır; savunmanın en iyi yolu caydırmaktır, yani düşmanlarınızın harekete geçmeden önce bir kez daha düşünmelerini sağlayacak güce sahip olmaktır.” diyen Starmer, İngiltere’nin güneyindeki bir savunma şirketinde açıklamalarda bulundu.
Maliye Bakanlığı ile ülkenin yeni Savunma Bakanı Dan Jarvis arasındaki son dakika görüşmelerinin ardından Starmer; tasarısının insansız hava araçları ve otonom silahlara yatırım yapmak, hibrit bir donanma oluşturmak ve orduyu daha “ölümcül” hale getirmek için 5 milyar sterlinlik bir fon sunacağını belirtti.
Planın ayrıca ülkenin nükleer caydırıcılığını güçlendireceğini ve Kraliyet Hava Kuvvetleri için yeni nesil bir düşük görünürlüklü savaş uçağı inşa etme programını destekleyeceğini belirten Starmer, bunun istihdam yaratacağını ve büyümeyi teşvik edeceğini de sözlerine ekledi.
Independent’e göre Keir Starmer’in 15 milyar sterlinlik Savunma Yatırım Planı’nda duyurduğu kritik 5 madde şu şekilde sıralanıyor:
- Keir Starmer yeni planı açıklayarak; küresel çatışmaların, Birleşik Krallık’ın hedef alınması ve Rus gemilerinin su altı kablolarını tehdit etmesi gibi yabancı devlet eylemlerinin, tehditlerin ‘uzak’ olmadığını gösterdiğini vurguladı.
- Plan, geçen yılki stratejik savunma incelemesini temel alarak ve önemli hükümet yetkilileriyle yapılan iş birliğiyle netleştirilerek, silahlı kuvvetlerdeki “yıpratıcı güç kaybını” tersine çevirmeyi ve geçmişte yetersiz finanse edilen savunma programını dönüştürmeyi amaçlıyor.
- Yıllık savunma harcamalarının 2029 yılına kadar 54 milyar sterlinden neredeyse 80 milyar sterline çıkarılması planlanıyor; bu da Birleşik Krallık’ın savunma bütçesinde oldukça büyük bir artışı ifade ediyor.
- Artan savunma yatırımlarının finansmanı ise savunma tahvilleri çıkarılması veya kamu hizmetlerinin günlük harcamalarında kesintiye gidilmesi yerine, hükümetin farklı bakanlıklardaki sermaye bütçelerinin yeniden düzenlenmesiyle sağlanacak. Bu kapsamda, acil öncelik taşımayan bazı kara yolu ve enerji projeleri iptal edilerek kaynak savunmaya aktarılacak.
- Plan, Ukrayna’daki çatışmalardan alınan dersler ışığında “düşük maliyetli, kamikaze İHA’lar” dahil olmak üzere İHA’lara ve otonom silahlara 5 milyar sterlinin üzerinde yatırım yapma taahhüdünü ve bunun yanı sıra Savunma Bakanlığı bünyesinde verimliliği artırmak ve askeri olmayan personel sayısını azaltmak amacıyla yapılacak reformları içeriyor.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
