Çin, kritik teknolojilerde atılımları hızlandırmak, yapay zekânın sanayide kullanımını yaygınlaştırmak ve teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla 5 alanda 19 yeni tedbir açıkladı.
Çin Komünist Partisi yönetimi ve Devlet Konseyi, temel teknolojilerdeki atılımları hızlandırmak ve yapay zekanın endüstriyel kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla 19 tedbir içeren yeni yönergeler yayımladı. Çin devlet haber ajansı Xinhua tarafından 9 Ekim’de aktarılan bilgilere göre, söz konusu yönergelerle ülkenin bilim ve teknoloji alanında kendine yeterliliğini artırması hedefleniyor
Yayımlanan yeni yönergeler, Pekin yönetiminin “yeni nitelikli üretici güçler” olarak adlandırdığı stratejik bir vizyon etrafında şekilleniyor. Çinli karar alıcıların yoğun yatırım ve ucuz iş gücü yerine ileri teknoloji ile inovasyon odaklı büyümeyi tanımlamak için kullandığı bu kavram çerçevesinde belirlenen 19 adım, 5 temel alana ayrılıyor. Bu alanlar; bilimsel ve teknolojik inovasyon, araştırmaların endüstriyle entegrasyonu, yeni kalkınma yaklaşımları, kurumsal reformlar ve yetenek gelişimi olarak sıralanıyor. Öte yandan Xinhua metnin tamamını kamuoyuyla paylaşmazken, bu adımlar için ayrılan bütçeye dair herhangi bir detaya yer verilmedi.
Kritik teknolojilerde stratejik bağımsızlık hedefleniyor
Defence Blog tarafından aktarıldığı üzere ilgili belge kapsamında, Pekin’in kritik temel teknolojiler olarak tanımladığı alanlarda daha hızlı atılımlar yapılması ve stratejik üretim tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu doğrultuda ulusal laboratuvarlara, devlet destekli önemli bilim ve teknoloji projelerini koordine etmede öncü bir görev veriliyor. Dikkati çeken bir diğer unsur ise, bugüne kadar genellikle devlete ait işletmeler ve enstitüler tarafından yürütülen büyük çaplı ulusal teknoloji projelerinde, yetkin özel sektör firmalarının da liderlik rolü üstlenmesinin talep edilmesi oldu.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Parti Okulu araştırmacılarından Wang Shengxiao, “Yeni bilimsel ve teknolojik devrim ile endüstriyel dönüşüm dalgası, yeni nitelikli üretici güçler geliştirmek için geniş ufuklar açtı.” ifadelerini kullandı. Shengxiao ayrıca, bu tarihi fırsatı değerlendirmenin; bilim ve teknolojide daha yüksek bir öz yeterlilik seviyesine ulaşmak için hızlı hareket etmeyi ve stratejik inisiyatifi korumak adına inovasyon kapasitesini çok boyutlu olarak artırmayı gerektirdiğinin altını çizdi.
Yapay zekanın güvenliği ve “AI Plus” girişimi
Yönergelerin teknoloji odaklı bir diğer önemli bacağı ise yapay zeka alanındaki hedeflerden oluşuyor. Bu çerçevede, yapay zekayı geleneksel endüstrilere entegre etmeyi amaçlayan “AI Plus” girişiminin tam kapsamlı olarak hayata geçirilmesi ve dijital teknolojilerdeki inovasyon süreçlerinin ivmelendirilmesi planlanıyor. Bununla birlikte, yapay zekanın güvenli, güvenilir ve kontrol edilebilir bir yapıda kalmasını sağlamak amacıyla yeni nesil izleme, risk erken uyarı ve acil durum müdahale sistemlerinin kurulması gerektiği belirtiliyor. Alınan diğer önlemler ise ulusal veri altyapısının inşası, dijital üretim kümelerinin oluşturulması, “çevre dostu” üretim konsepti ve ülkenin enerji dönüşümü gibi kritik başlıkları kapsıyor.
Stratejik belgede yetkililere, öz yeterlilik ile dışa açılma politikaları arasında hassas bir denge kurmaları ve kalkınma süreçlerini ulusal güvenlikle koordineli bir şekilde yürütmeleri tavsiye ediliyor. Buna ek olarak, Çin pazarında şirketler arası yıkıcı fiyat savaşlarını ifade eden ve “involüsyon” (kısır döngü) olarak adlandırılan aşırı rekabetten kaçınılması için gerekli tedbirlerin alınması çağrısı yapılıyor. Bu iç düzenlemelerin yanı sıra, yabancı risk sermayesi firmaları ile uluslararası standart belirleyici kuruluşların Çin’deki faaliyetlerini artırmaları da teşvik ediliyor.
15. Beş Yıllık Plan ile entegrasyon
Çin’in 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Planı da, “yeni nitelikli üretici güçlerin” geliştirilmesini temel bir stratejik görev olarak konumlandırıyor. Söz konusu planın taslağında, endüstriyel rekabet gücü, gelişmekte olan yeni nesil endüstriler, ileri teknolojiler ve inovasyon kapasitesine odaklanan 28 büyük proje yer alıyor. Bu projelerin, plan kapsamındaki toplam 109 büyük stratejik projenin yaklaşık dörtte birini oluşturması dikkat çekiyor.
Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Endüstriyel ve Teknolojik İktisat Enstitüsü araştırmacılarından Liu Zhenzhong ise süreci şu sözlerle değerlendiriyor:
“Yeni nitelikli üretici güçler, temel olarak inovasyonun örgütlenme biçimi, endüstrilerin nasıl geliştiği ve kaynakların nasıl tahsis edildiği konularında köklü değişiklikler getiren dönüşümsel teknolojik atılımlarla yönlendiriliyor.”
Zhenzhong’a göre bu büyük çaplı değişimler, kurumsal çerçevelerin yeniden şekillendirilmesi ve kalkınmanın önündeki engellerin ortadan kaldırılması için çok daha derin reformların yapılmasını zorunlu kılıyor.
İlgili Olarak
AKINCI TİHA’dan Çin İHA’sına karşı bir hava-hava zaferi daha
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
