F-35 savaş uçaklarının tartışmalı lojistik sistemi ALIS’in yerini alacak ODIN’in donanım ve yazılım teslimatları başladı; sistemin ilk operasyonel yazılım kurulumu ABD’deki Nellis Hava Kuvvetleri Üssü’nde gerçekleştirildi.
Lockheed Martin sözcüsü 14 Eylül’de gazetecilere yaptığı açıklamada, F-35’in eski ve sorunlu bakım ve lojistik sisteminin değiştirilmesi çalışmalarının yıllarca süren çabaların ardından hız kazandığını, filo genelinde yeni donanımın kullanıma sunulduğunu ve güncellenmiş yazılımların dağıtılmaya başlandığını söyledi.
Lockheed Martin’in F-35 programı sözcüsü Mireya Villarreal, geçen hafta yaptığı açıklamada, Operasyonel Veri Entegre Ağı (Operational Data Integrated Network/ODIN) için yazılım güncellemelerinin yakın zamanda başladığını ve “bu geçişin iyi gittiğini” söyledi.
Air & Space Forces Magazine tarafından yapılan habere göre Lockheed’in F-35 geliştirme programından sorumlu başkan yardımcısı Sean Jackson, yaptığı açıklamada ODIN yazılımının Ağustos ayı sonlarında Nevada’daki Nellis Hava Kuvvetleri Üssü’ne kurulduğunu belirtti. Jackson, bahse konu kurulumun ODIN yazılımının ilk operasyonel teslimatı olduğunu söyledi ve şu ifadeleri kullandı:
“Yeni ODIN yazılımı, F-35 filosunun operasyonlarını desteklemek için yakın zamanda filo genelinde yapılan ODIN donanım yükseltmelerine dayalı yeteneklerden yararlanıyor. Lockheed Martin, ABD Hava Kuvvetleri ortaklarımızla yakın iş birliği içinde çalışmaya devam ederek, yeni ve yükseltilmiş yeteneklerin filo genelinde kademeli olarak yayılmasını sağlayacak ODIN yazılım yükseltme temposunu uyumlu hale getiriyor.”
ODIN, daha önce ALIS (Otonom Lojistik Bilgi Sistemi) olarak adlandırılan bir sistemin yerini alıyor. ALIS, F-35 uçaklarının bakımını planlamak ve takip etmek, hangi uçakların uçuşa hazır olduğunu izlemek, ordunun yedek parça sipariş etmesine yardımcı olmak, uçuş sırasında verileri takip etmek ve çeşitli sistemlerin ne kadar iyi performans gösterdiğine dair bilgileri yerdeki bakım personeline göndermek amacıyla kullanılıyordu.
ALIS’in kusurları
Ancak ALIS ciddi kusurlara sahipti. 2020 yılında Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi tarafından yapılan bir raporda, ALIS’in otomatik olarak toplaması gereken kritik verilerin sıklıkla yanlış veya yanıltıcı olduğu tespit edildi. Bu durum, bakımcıları bu bilgileri kendileri takip etmeye, bazen de zaman alıcı bir şekilde Excel tablolarına manuel olarak veri girmeye zorladı.
Arayüzü gezinmesi zor ve kullanıcı dostu değildi. Sunucu üniteleri ise devasa boyutlardaydı ve her biri 90 kilogram ağırlığındaydı. Tüm sistem yaklaşık 400 kilogram ağırlığındaydı ve çalışması için koca bir odaya ihtiyaç duyuyordu. Yetkililer bunun ALIS’in bir gemide konuşlandırılmasını veya depolanmasını zorlaştırdığını belirtmişti.
2020 yılında F-35 Ortak Program Ofisi, Lockheed’in ALIS’in yerini alacak ODIN’i tasarlayıp üreteceğini duyurdu. Yetkililer, ODIN’in tüm ALIS sisteminin dörtte birinden daha hafif olduğunu, bilgisayar işlem süresini iyileştirdiğini ve daha güvenli, bakımı ve desteği daha kolay olduğunu söylüyor. Pentagon, 2022 yılında F-35 filolarına ODIN Temel Kitleri adı verilen yeni donanımı dağıtmaya başladı. Kit, hem ALIS hem de ODIN yazılımını çalıştırabiliyor.
ALIS’in sorunları yalnızca bakım verilerinin doğruluğu ve sistemin kullanım zorluklarıyla sınırlı değil. F-35 programının küresel yapısı nedeniyle sistemin ürettiği ve paylaştığı verilerin güvenliği ve ulusal kontrolü, müttefik ülkeler açısından da tartışma konusu oldu. Norveç hükümeti 2018 yılında yayımladığı bir belgede, ALIS üzerinden geçen ve korunması gereken hassas bilgiler üzerindeki ulusal kontrolün sağlanabilmesi için özel bir filtreleme çözümüne ihtiyaç duyulduğunu ve bu çözümün operasyonel faaliyetler açısından ön koşul olduğunu belirtmişti. ALIS’in siber saldırılara karşı dayanıklılığı da İngiltere Parlamentosu’ndaki değerlendirmelerde gündeme gelirken, ABD Savaş Bakanlığı’nın operasyonel test ve değerlendirme raporlarında sistemin siber güvenlik testlerine tabi tutulduğu görüldü. ODIN, ALIS’e kıyasla daha modern ve daha az fiziksel altyapı gerektiren bir mimari sunuyor olsa da, yeni sistemin de siber güvenlik testlerinden geçirilmesi, lojistik ağın güvenlik boyutunun tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Bu kapsamda geçtiğimiz Şubat ayında ise F-35 program ofisi, ODIN projesi üzerinde yapılacak ek çalışmalar için Lockheed Martin ile 47,7 milyon dolara kadar değerinde bir sözleşme değişikliği imzalamıştı.
İlgili Olarak
Defence Turk Yayın Koordinatörü. Türk savunma sanayii özelinde savunma ve güvenlik teknolojileri / politikaları araştırmacısı.
