Fransa ile Birleşik Arap Emirlikleri, Rafale F5 savaş uçağının geliştirilmesine yönelik ortak strateji kapsamında hükümetler arası anlaşma imzaladı.
Aralık 2021’de 80 adet F4 standardı Rafale savaş uçağı sipariş eden Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Dassault Aviation tarafından geliştirilen Rafale F5 programına yönelik görüşmelere yeniden başladı. Fransa’nın programın tahmini maliyetinin %70’ine karşılık gelen 3,5 milyar euroluk finansal katkı talebine karşılık BAE’nin hassas teknolojilere erişim beklemesi, daha önce taraflar arasında anlaşmazlığa neden olmuştu. Ancak Zone Militaire tarafından yapılan habere göre son gelişmelerin ardından Paris ile Abu Dabi arasındaki görüşmeler yeniden başladı.
Önceki görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından Fransa, 2024-2030 Askerî Programlama Kanunu’nun (LPM) güncellenmesi sürecinde Rafale F5’in geliştirilmesine öncelik verme ve programın maliyetini tek başına üstlenme kararı almıştı. Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanı Catherine Vautrin, Nisan ayında parlamentoda yaptığı açıklamada bu tercihin Fransız hava ve deniz havacılık unsurlarının görevlerini yerine getirmesini, savunma ortaklıklarının yeniden canlandırılmasını ve Rafale savaş uçağının ihracat pazarındaki cazibesinin korunmasını sağlayacağını belirtmişti.
Bu doğrultuda, Eylül ayında Fransız Savunma Tedarik Ajansı (DGA) tarafından ilgili savunma sanayii şirketlerine ilk sözleşmeler verilmişti. Bu kapsamda Safran ile mevcut M88-2 motoruna kıyasla %20 daha fazla itki sağlaması hedeflenen M88 T-REX motorunun ön tasarım çalışmaları için sözleşme imzalanmıştı. Yeni motorun itki gücünün 7,5 tondan 9 tona çıkarılması hedefleniyor.
Görüşmelerin yeniden başlamasında etkili olan gelişmelerden biri, Fransız kuvvetlerinin İran saldırılarına karşı BAE’nin korunmasına yönelik faaliyetlere katılması oldu. Bu bağlamda Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Jérôme Bellanger, Rafale savaş uçaklarının en az 100 insansız hava aracı (İHA) ve füzeyi önlediğini açıkladı. Bu sayıya, Fransız Kara Kuvvetlerine bağlı Tigre (EC665 Tiger) helikopterleri tarafından düşürülen hedeflerin dahil edilmediği aktarıldı.
Yeniden başlayan görüşmeler, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un BAE’ye gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında imzalanan hükûmetler arası anlaşmayla sonuçlandı. Macron, 21 Ekim’de düzenlenen basın toplantısında BAE ile savunma ilişkilerinin güçlendirildiğini belirterek Rafale’nin yeni varyantı konusunda ortak bir strateji oluşturulmasına yönelik önemli anlaşmalar imzalandığını açıkladı. Anlaşmanın mali ayrıntıları ve teknoloji paylaşımının kapsamı hakkında ise bilgi verilmedi.
EDGE ve Safran arasında iş birliği
Macron, BAE ziyareti sırasında ülkenin savunma sanayii grubu EDGE’e ait bir sanayi tesisini de ziyaret etti. Şirket, ziyaretin Fransa’daki faaliyetlerini geliştirme çalışmaları kapsamında gerçekleştirildiğini belirtti. Halihazırda şirket Haziran 2026’da Paris merkezli iştiraki EDGE Europe’u kurmuş ve DGA ile endüstriyel ve teknolojik iş birliği çerçeve anlaşması imzalamıştı. Aynı ay EDGE ile Safran Electronics & Defense arasında, yeni nesil hassas güdümlü silahların BAE ve Fransa’da ortak geliştirilmesi ve üretilmesi amacıyla bir ortak girişim kurulmasına yönelik mutabakat zaptı imzalanmıştı.
Katar’ın Rafale ve VBCI tedariki yeniden gündemde
Yine Zone Militaire tarafından yapılan habere göre BAE’nin yanı sıra Katar’ın da Rafale’nin yeni nesil standardına yönelik iş birliğine katılması ihtimali gündeme geldi. Macron, aynı basın toplantısında Fransa ile Katar arasındaki savunma ilişkilerinin, Katar’ın hava kabiliyetlerinin geliştirilmesi ve yeni nesil Rafale uçaklarıyla güçlendirilmesi yoluyla ilerleyeceğini belirtti. Ancak söz konusu uçakların Rafale F5 mi yoksa Rafale F4 mü olacağı açıklanmadı.
Katar’ın KNDS France tarafından üretilen VBCI zırhlı muharebe aracı (ZMA) tedarikine yönelik girişimleri de yeniden gündeme geldi. Macron, Katar’da VBCI konusunda bir dizi anlaşmaya varıldığını belirterek bu tedarikin önemli bir potansiyel taşıdığını ifade etti. Ancak konuya ilişkin ayrıntı paylaşmadı.
Katar, Aralık 2017’de 12 adet ilave Rafale siparişini teyit ederken 490 adet VBCI tedarik etmek amacıyla bir niyet mektubu imzalamıştı. Tahmini 1,5 milyar euro değerindeki tedarik için Paris ile Doha arasındaki ilişkilerin daha sonra karmaşıklaşması nedeniyle herhangi bir sözleşme imzalanmamıştı.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
