Yusuf Emir Işık
Türk Hava Kuvvetleri (THK) envanterinin modernizasyonu, uzun süredir ulusal güvenliğin en kritik ve ertelenemez gündem maddesini oluşturmaktadır.
Mevcut F-16 savaş uçağı filosunun yaşlanması, yeni F-16 savaş uçaklarının tedarikinde yaşanan zorluklar ve F-35 krizi gibi konuların birleşmesi ile kısa vadede hava gücünde operasyonel bir boşluk riski ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, Eurofighter Typhoon tedarik arayışı bir tercih olmaktan ziyade, hava gücünü sürdürmek için zorunlu hale gelmiş stratejik bir zaruret olarak konumlanmaktadır.
Eurofighter, yerli muharip uçak KAAN’ın seri üretime geçişi (tahmini olarak 2025-2035 dönemi) ile F-16 filosunun emekliliği arasındaki kritik operasyonel boşluğu dolduracak bir “geçiş dönemi” çözümü olarak değerlendirilmektedir. Ancak belirtilmesi gereken diğer bir husus ise Eurofighter’ın sürekli güncellenmesi ile sistemin uzun yıllar kullanıma uygun yapıya sahip olmasıdır. Yani Eurofighter savaş uçakları ara çözüm dışında uzun yıllar boyunca Türk Hava Kuvvetleri tarafından kullanılabilecek kapasiteye sahiptir.
Talep Süreci ve Konsorsiyum Çıkmazı
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 2023 sonlarında yaptığı açıklamalarda, Türkiye’nin Eurofighter Typhoon savaş uçağı satın alma arzusunu kamuoyuna duyurdu. Bakan Güler, öncelikle 20, ardından da 20 olmak üzere toplam 40 adet “en üst versiyon” uçağın tedarik edilmesini istediklerini belirtti.
Başlangıçta, İngiltere ve İspanya bu talebe olumlu yaklaşırken, konsorsiyum yapısı, Almanya’nın muhalefeti nedeniyle merkezi bir engel haline geldi. Bu noktada Millî Savunma Bakanlığı, tedarik sürecinin Birleşik Krallık ile yürütüldüğünü sıkça dile getirmiştir. Ancak tedarik için uçağın üreticisi olan ve projeyi ortak şirketi Eurofighter Jagdflugzeug GmbH üzerinden yöneten konsorsiyumun (NATO Eurofighter ve Tornado Yönetim Ajansı tarafından temsil edilen) dört ana ülkenin izninin gerektiğini belirtmekte de fayda bulunmaktadır.
Gök Vatan’ın Yeni Bekçisi: Eurofighter Typhoon çalışmasının tamamı Defence Turk Dergi 29′ncu sayısında.
Çalışmanın tamamını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
Almanya, satışa resmi olarak karşı çıkarak, Bakan Güler’in ifadesiyle “ittifak ruhuna aykırı” bir tutum sergilemiştir. Bu engel, Birleşik Krallık ve İspanya’nın desteğine rağmen müzakereleri durdurmuştur. Almanya’nın daha önce de Suudi Arabistan’a Yemen savaşı nedeniyle Eurofighter satışını engellediği bilinmektedir; bu, Almanya’nın konsorsiyum veto gücünü, etik ve dış politika kısıtlamalarını silah ihracatlarına uygulamak için sistematik olarak kullandığı bir model oluşturmaktadır.
2025 yılının ortalarında Alman hükümetindeki değişim, sürecin kilidini açan kritik bir gelişme olmuştur. Friedrich Merz liderliğindeki yeni Hristiyan Demokrat-Sosyal Demokrat (CDU-SPD) koalisyon hükümetinin, silah ihracatında daha az kısıtlayıcı, daha “açık ve esnek” bir yaklaşım benimseyeceği bildirilmiştir.
Birleşik Krallık, bu süreçte başat endüstriyel ortak olarak, diplomatik baskıyı artırmıştır. BK Dışişleri Bakanı David Lammy, 30 Haziran 2025’te Londra’nın, konsorsiyum üyesi ülkelerden gelen çekincelerin (özellikle Almanya’nın) aşılması için aktif diplomatik girişimlerde bulunduğunu doğrulamıştır. Nihai onayın ise Merz’in Cumhurbaşkanı Erdoğan ile NATO zirvesi kapsamında yaptığı görüşmelerin ardından geldiği ifade edilmektedir.
IDEF 2025 İmzası ve Sonrası
23 Temmuz 2025 tarihinde, 17. Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı (IDEF 2025) kapsamında Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Birleşik Krallık Savunma Bakanı John Healey tarafından Mutabakat Zaptı (MoU) imzalandı. Bu belge, Typhoon ihracatı konusunda “kayda değer ilerleme” sağlandığını teyit etti ve tam kapsamlı bir anlaşmaya giden yolda “önemli bir kilometre taşı” olarak nitelendirildi.
Tarihler 28 Ekim 2025’i gösterdiğinde ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın Ankara’daki görüşmelerinin ardından yeni bir anlaşma imzaladı. İmzalanan anlaşma ile Türkiye 20 yeni Eurofighter Typhoon savaş uçağı tedarik etti. Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Türkiye’nin 20 adet Eurofighter Typhoon savaş uçağını yaklaşık 10,7 milyar dolar bedelle satın aldığını aktardı. Bu noktada Türkiye, Eurofighter Typhoon ile birlikte Meteor görüş ötesi hava-hava füzesini de içeren kapsamlı bir silah paketini tedarik etmiş olacak.
Tarih, uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii araştırmacısı
