Malezya, bedelinin %95’ini ödediği Naval Strike Missile (NSM) füze sistemi anlaşmasını teslimata günler kala iptal eden Norveç’ten tazminat talep etmeye hazırlanıyor.
Malezya Savunma Bakanı 14 Mayıs Perşembe günü yaptığı açıklamada, Norveç’in Malezya savaş gemilerinde kullanılması planlanan Naval Strike Missile (NSM) sistemine yönelik ihracat onaylarını iptal etme kararı üzerine ülkesinin tazminat talep etmeyi planladığını ve yasal yollara başvurmayı düşündüğünü söyledi.
Reuters tarafından yapılan habere göre tırmanan diplomatik krizde Savunma Bakanı Mohamed Khaled Nordin, Norveç’in Mart ayında, füze sistemlerinin teslim edilmesine sadece birkaç gün kala onayları geri çektiğinde, hükümetin sözleşme bedelinin neredeyse %95’ini halihazırda ödemiş olduğunu belirtti.
Norveçli üretici Kongsberg, 2018 yılında 6 adet Sahil Muharebe Gemisi’ne (LCS) NSM füzeleri tedarik etmek üzere Malezya Kraliyet Donanması ile 124 milyon euroluk (145,23 milyon dolar) bir sözleşme imzaladığını açıklamıştı. Bu bağlamda Bakan Mohamed Khaled geçtiğimiz gün günü yaptığı açıklamada, sistemi iki farklı donanma gemisine daha tedarik etmek üzere ikinci bir anlaşma olduğunu duyurdu.
Bakanlığın Reuters’a sağladığı bilgilere göre gazetecilere verilen demeçte, “Şu anda hesaplamaları yapıyoruz; sadece ödediğimiz tutarı değil, aynı zamanda sözleşmenin ihlalinden doğan zararları da talep edeceğiz.” ifadeleri yer almakta. Kongsberg geçtiğimiz hafta, lisanslama kararlarının tamamen Norveçli yetkililer tarafından yürütüldüğünü ve geçerli tüm düzenlemelere uyduklarını açıklamıştı.
Konuyla ilgili olarak Norveç Dışişleri Bakanlığı ise, Oslo’nun ihracat kontrol düzenlemeleri nedeniyle Malezya’ya belirli savunma teknolojilerinin ihracatıyla ilgili bazı lisansların iptal edildiğini yineledi. Bakanlık, “Bunun Malezya’yı etkilemesi üzüntü verici” diyerek, hükümetin savunma teknolojisi üzerindeki kontrollerini sıkılaştırdığı son yıllarda Avrupa’da ve küresel çapta güvenlik politikası manzarasının önemli ölçüde değiştiğini sözlerine ekledi.
Ayrıca açıklamada, “Norveç tarafından geliştirilen en hassas savunma teknolojilerinden bazılarının ihracatı, müttefiklerimiz ve en yakın ortaklarımızla sınırlı olacaktır.” denildi. Oslo’nun Malezya ile ilişkilerine değer verdiğini ve yapıcı bir diyalog kurmayı dört gözle beklediğini de ekledi.
Norveç’in onayları iptal etme kararının ardından Başbakan Enver İbrahim bu durumu “tek taraflı ve kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Stoere ile yaptığı telefon görüşmesinde karara itiraz etti. İbrahim, kararın Malezya’nın savunma operasyonel hazırlığı açısından vahim sonuçlar doğuracağını ve “şüphesiz bölgesel denge için daha geniş çaplı yansımaları olacağını” ifade etti. Bu noktada Başbakan Enver İbrahim şu açıklamalarda da bulundu:
“İmzalanan sözleşmeler ciddi belgelerdir. Öyle keyfi bir şekilde etrafa saçılacak konfetiler değillerdir. Eğer Avrupalı savunma tedarikçileri cezasız bir şekilde sözlerinden dönme hakkını kendilerinde görüyorlarsa, stratejik ortaklar olarak değerleri yok olup gider.”
Malezya’nın 2011’de başlatılan gemi projesinin, başlangıçta 6 milyar ringgit maliyetle 2022’ye kadar planlanan altı gemiden beşini donanmaya tedarik etmesi gerekiyordu, ancak gemileri inşa etmekle görevlendirilen yerel tersane teslimatı gerçekleştiremedi. Bu bağlamda 2026 yılının Ağustos ayında yapılması planlanan ilk geminin teslimatı, üreticilerden gelen ekipmanların gecikmesi ve devam eden yeniden işleme sorunları nedeniyle Aralık ayına ertelendi.
Reuters’e göre Bakan Mohamed Khaled, programın planlandığı gibi devam edeceğini ancak füze sistemi takılmayacağını söyledi. Malezya’nın çeşitli alternatifleri de değerlendirdiğini belirten Bakan, ancak herhangi bir yedek füze sisteminin gemilerin mevcut donanımıyla uyumlu olması gerektiğinden sürecin karmaşık olduğunu da sözlerine ekledi.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
