ABD ve İngiltere, Venezuela’nın Altos Mirandinos bölgesinde bulunan ve uzun süredir aktif olmayan RV-1 araştırma reaktöründen 13,5 kilogram uranyum nükleer yakıtı “tahliye etti”.
Venezuela’nın Altos Mirandinos bölgesinde bulunan ve uzun süredir aktif olmayan RV-1 araştırma reaktöründen, aslen ABD ve İngiltere tarafından tedarik edilmiş olan 13,5 kilogramlık fazla uranyum nükleer yakıtı çıkarıldı. Söz konusu nükleer malzeme, İngiliz bandıralı özel bir gemiyle ABD’nin Güney Karolina eyaletindeki Savannah River Tesisleri’ne nakledildi.
Kapatılan RV-1 reaktör sahasında kalan son nükleer yakıtın boşatılmasına yönelik koordineli plan, “Mutlak Kararlılık Operasyonu” (Operation Absolute Resolve) sonrasında ABD ile Venezuela ilişkilerinin kademeli olarak normalleşmesinin ardından geliştirildi. İki ülke arasındaki resmi diplomatik ilişkiler yeniden tesis edilme sürecine girdi. Bu bağlamda Karakas’taki ABD Büyükelçiliği, 2019 yılından bu yana ilk kez Şubat 2026’da kapılarını yeniden açtı ve aynı yılın ardından ilk ABD-Venezuela ticari uçuşu 30 Nisan’da gerçekleştirildi.
The Avionist tarafından yapılan habere göre nükleer yakıtın güvenliğinin sağlanması, ABD yönetiminin Venezuela’ya yönelik uyguladığı “istikrar, toparlanma ve geçiş” odaklı üç aşamalı planın öncelikli bir adımı olarak görüldü. Venezuela’da bugüne kadar işletilmiş tek reaktör olan RV-1, 1956 yılında “Barış İçin Atom” (Atoms for Peace) girişimi kapsamında ABD’den satın alınmıştı. 1991 yılına kadar faaliyet gösteren reaktör, ABD ve İngiltere’den yapılan düzenli nükleer yakıt sevkiyatlarıyla operasyonel tutuluyordu.
Yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum (HEU), Soğuk Savaş’ın ilk dönemlerinde küçük araştırma reaktörlerine güç sağlamak için yaygın olarak kullanılıyordu; ancak günümüzde bu reaktörler nükleer silah yapımında kullanılma riski nedeniyle çoğunlukla düşük derecede zenginleştirilmiş uranyum (LEU) ile işletiliyor. Dünya genelindeki HEU ve plütonyum stoklarının güvence altına alınması, ABD’nin 1990’ların ortalarından bu yana yürüttüğü nükleer yayılmayı önleme çabalarının ana odak noktası oldu ve bu kapsamda bugüne kadar toplamda 7 tondan fazla malzeme geri kazanıldı.
Venezuela hükümeti, elindeki fazla yakıtın çıkarılması için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’ndan (UAEA) yardım talep etti ve ardından ABD, malzemenin gözetimini devralmayı kabul etti. ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA) Savunma Nükleer Yayılmasını Önleme Ofisi (DNN) tarafından yapılan ilk saha incelemesinden sadece altı hafta sonra yakıt, özel bir taşıma konteynerine (fıçı) yüklenerek Venezuela ordusunun koruması altında kara yoluyla Puerto Cabello limanına nakledildi.
The Avionist’in haberine göre konteyner, Puerto Cabello’dan İngiltere merkezli Pacific Nuclear Transport Ltd (PNTL) tarafından işletilen İngiliz bandıralı bir gemiye transfer edildi. PNTL, nükleer yakıt taşımacılığı için standartların da ötesinde inşa edilmiş üç adet nükleer yakıt taşıma gemisine (MV Pacific Heron, MV Pacific Grebe ve MV Pacific Egret) sahip.
MarineTraffic verilerine göre, Venezuela’dan alınan yakıtın, en son 15 Mayıs 2026’da ABD Doğu Kıyısı açıklarında İngiltere’ye doğru yol alırken sinyal veren MV Pacific Egret gemisi tarafından taşındığı kesinleşti. ABD Enerji Bakanlığı (DOE) Çevre Yönetimi Ofisi’nin gözetimine geçen bu uranyum, gelecekte yeniden kullanılmak üzere Savannah River Sitesi’nde düşük derecede zenginleştirilmiş uranyuma (LEU) dönüştürülecek.
İngiltere’nin özel gemileriyle sağladığı lojistik destek, operasyonun hassasiyeti ve taşıdığı riskler nedeniyle İngiliz hükümeti tarafından bakanlık düzeyinde onaylandı. Nükleer Taşımacılık Çözümleri (NTS) şirketinin güvenlik sicili, yetkililerin bu misyonu 10 milyar sterline kadar olası bir tazminat sorumluluğuyla sigortalamasına imkan tanıdı.
UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi operasyonun ardından, “Bu çalışma, ilgili tüm tarafların güçlü iradesinin, etkili koordinasyonunun, özverisinin ve profesyonelliğinin en net örneğidir” açıklamasında bulundu.
İlgili Olarak
Gaziantep Üniversitesi Makine Mühendisliği Mezunu. Savunma Sanayii ve Uluslararası İlişkiler Meraklısı
