Suriye, Beşar Esad rejiminin devrilmesinden dört gün önce Şam’dan ayrılarak Libya’ya giden Rus yapımı Il-76T nakliye uçağını yaklaşık iki yıl sonra geri aldı.
Suriye, 12 Kasım 2026 tarihinde Rus yapımı İlyuşin Il-76T ağır nakliye uçağını Libya’dan geri aldı. YK-ATD tescil numaralı ve 0013431915 seri numaralı uçak, 4 Aralık 2024’te Şam’dan ayrılarak Libya’nın Bingazi kentindeki Benina Uluslararası Havalimanı’na gitmişti. Uçağın Suriye’den ayrılması, Beşar Esad rejiminin devrilmesinden dört gün önce gerçekleşmişti.
Uçağın geri dönüşü, Suriye Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Suriye Dışişleri Bakanlığı ve Doğu Libya’daki yetkililer arasında yürütülen müzakerelerin ardından sağlandı. Görüşmelerde, Libya Arap Silahlı Kuvvetleri Başkomutan Yardımcısı Korgeneral Saddam Halife Hafter de yer aldı. Uçak, 12 Kasım’da saat 08.37 UTC’de Bingazi’den hareket etti ve Suriye yerel saatiyle 14.08’de Şam bölgesine ulaştı.
Army Recognition tarafından aktarıldığı üzere uçak, Libya’da bulunduğu süre boyunca yedi kayıtlı yurt içi uçuş gerçekleştirdi. Bu uçuşlar arasında Ocak 2025’te Bingazi ile Sebha arasında yapılan seferler de bulunuyordu. Uçak, 9 Ocak 2025’te iki şehir arasında iki uçuş gerçekleştirdi. Yaklaşık 640 kilometrelik doğrudan mesafeye sahip bu güzergâhtaki uçuşların ardından uçak, 5 Şubat 2025’ten önce toplam yedi yurt içi hareket gerçekleştirdi.
16 Şubat 2025’te Benina Uluslararası Havalimanı’nda park hâlinde bulunan uçağın SyrianAir’e ait işaretlemelerinin kaldırıldığı veya üzerlerinin kapatıldığı görüldü. Uçak, bu süreçte Halife Hafter kontrolündeki bölgelerde kaldı. Uçağın Libya’dan geri alınması, iki ülke arasındaki diplomatik temasların yeniden başlamasının ardından gerçekleşti. Bu kapsamda Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Ekim 2026’da Bingazi’de Saddam Hafter ile bir araya gelmişti.
Esad rejiminin son günlerinde Şam’dan ayrılmıştı
Il-76T, 4 Aralık 2024’te Şam’dan ayrılarak yaklaşık 2.000 kilometrelik doğrudan mesafeye sahip Bingazi güzergâhında uçuş gerçekleştirmişti. Bu dönemde Suriye hükümet güçleri, muhalif güçlerin 30 Kasım 2024’te Halep’i ele geçirmesinin ardından geri çekiliyordu.
Esad yönetiminin son günlerinde 4’üncü Zırhlı Tümen, Cumhuriyet Muhafızları, Ulusal Güvenlik teşkilatı ve 25’inci Özel Görev Kuvvetleri Tümeni ile bağlantılı personelin tahliye edildiği belirtiliyor. Ancak söz konusu personelin YK-ATD ile taşındığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
YK-ATD’nin geçmişi
Taşkent’te üretilen YK-ATD, 0013431915 seri numarasının yanı sıra 2309 üretim numarasını taşıyor. İlk uçuşunu 31 Temmuz 1981’de Il-76M askerî nakliye uçağı olarak gerçekleştiren uçak, 1994 yılında Il-76T standardına dönüştürüldü.
Uçağın geçmişte Ocak 1982’de Londra Heathrow, 9 Mayıs 1985’te Amsterdam Schiphol ve 29 Eylül 1990’da Malta Luqa havalimanlarına uçuş gerçekleştirdiği biliniyor.
SyrianAir tescilini taşıyan YK-ATD, Suriye Hava Kuvvetleri bünyesindeki 29’uncu Hava Nakliye Tugayı’na bağlı 585’inci Nakliye Filosu’nda görev yapıyordu. Şam Uluslararası Havalimanı’nda konuşlu olan filo, Suriye’nin tarihsel olarak kullandığı dört Il-76 nakliye uçağını işletiyordu. Bu uçaklar Şam ile İran, Rusya, Libya ve Suriye’nin kuzeydoğusu arasındaki nakliye faaliyetlerinde kullanılıyordu.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
