Türkiye’nin özgün havacılık motoru geliştirme yetenekleri aynı çatı altında toplanıyor.
Türkiye’nin havacılık motorları alanındaki mühendislik kapasitesini daha etkin kullanmak, geliştirme süreçlerini hızlandırmak ve uzmanlaşmayı artırmak amacıyla önemli bir yeniden yapılanma hayata geçiriliyor. Yeni organizasyon modeli kapsamında, SSB’ye ait özgün motor ve malzeme geliştirme çalışmaları ile TRMOTOR’un yürüttüğü motor programları TEI TEKNOLOJİ çatısı altında bir araya getirilecek.
AA’nın edindiği bilgilere göre, TEI bünyesinde yürütülen ve fikri ile sınai hakları Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına (SSB) ait olan TF35000 ve TS3000 motor projeleri ile malzeme geliştirme çalışmaları, TRMOTOR bünyesinde yürütülen yardımcı güç ünitesi ve motor programları, TRMOTOR’un yeni unvanı olan TEI TEKNOLOJİ bünyesinde yeniden yapılandırılacak.
Bu kapsamda, bugüne kadar TEI bünyesinde TF35000 ve TS3000 programlarında görev yapan mühendislik ve teknik ekipler de kurumsal bilgi birikiminin korunması ve proje sürekliliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarını TEI TEKNOLOJİ çatısı altında sürdürecek.
Motor geliştirme faaliyetleri tek çatı altında toplanacak
1985 yılında Türk Havacılık Uzay Sanayii (TUSAŞ), GE Aerospace, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV) ve Türk Hava Kurumu (THK) ortaklığıyla kurulan TEI, Türkiye’nin havacılık motorları alanındaki en köklü mühendislik ve üretim kuruluşlarından biri konumunda bulunuyor.
Kuruluşundan bu yana üretim, montaj, test ve mühendislik altyapısını sürekli geliştiren şirket; bugün CFM LEAP, GE Aerospace GEnx ve GE9X başta olmak üzere dünyanın en yaygın sivil ve askeri havacılık motoru programlarının önemli tedarikçileri arasında yer alıyor. TEI, 50’den fazla motor programı için üretim gerçekleştirirken, uluslararası projelerde kazandığı mühendislik ve üretim tecrübesini milli motor programlarına da aktarıyor.
2017 yılında yerli ve milli havacılık motorları ile güç sistemleri geliştirmek amacıyla kurulan TRMOTOR ise gaz türbinli motorlar ve yardımcı güç ünitesi sistemleri alanında yürüttüğü çalışmalarla Türkiye’nin özgün motor geliştirme ekosisteminin önemli aktörlerinden biri haline geldi. Şirket, geliştirdiği mühendislik kabiliyeti ve yetişmiş insan kaynağıyla son yıllarda yürütülen milli motor projelerine önemli katkılar sundu.
Yeni yapılanma kapsamında, SSB’ye ait fikri ve sınai haklarla yürütülen motor ve malzeme geliştirme faaliyetleri ile TRMOTOR’un yardımcı güç ünitesi ve motor programları TEI TEKNOLOJİ çatısı altında bir araya getirilecek.
Mühendislik kaynaklarının daha etkin kullanılması hedefleniyor
Yeni organizasyon modeliyle özgün motor geliştirme faaliyetlerinin tek bir yapı altında yürütülmesi hedefleniyor. Böylece mühendislik kaynaklarının daha etkin değerlendirilmesi, proje yönetiminde çevikliğin artırılması ve geliştirme süreçlerinin hızlandırılması amaçlanıyor.
TEI TEKNOLOJİ bünyesinde yürütülecek programlar, Türkiye’nin yeni nesil havacılık motorları geliştirme faaliyetlerinin ana omurgasını oluşturacak. Ortak teknik hedefler doğrultusunda çalışacak mühendislik ekipleri sayesinde bilgi paylaşımı, proje koordinasyonu ve geliştirme süreçlerinin daha etkin şekilde yönetilmesi planlanıyor.
TEI mevcut faaliyetlerini sürdürecek
Yeni yapılanma kapsamında TS1400 ve PD170 motor programları TEI bünyesinde yürütülmeye devam edecek. Böylece bu motorların üretim, teslimat, platform entegrasyonu ve kullanıcı ihtiyaçlarının kesintisiz şekilde karşılanması sağlanacak.
Ayrıca TEI’nin parça ve modül imalatı, servis ve ürün desteği başta olmak üzere mevcut ana faaliyet alanlarında herhangi bir değişiklik yapılmayacak.
Taraflar, SSB tarafından yürütülen TF35000 ve TS3000 programlarının TEI TEKNOLOJİ’ye sorunsuz ve zamanında devredilmesi konusunda mutabakata varırken, geçiş sürecinde proje takvimleri, teknik faaliyetler ve mevcut yükümlülüklerin kesintisiz şekilde sürdürülmesi esas alınacak.
Bu kapsamda yeni organizasyon modeliyle;
- TEI, üretim, teslimat, ürün desteği, olgunlaşmış motor programları ve uluslararası iş birliklerine odaklanacak.
- TEI TEKNOLOJİ ise özgün motor geliştirme, yardımcı güç üniteleri, malzeme geliştirme ve ileri AR-GE faaliyetlerinde uzmanlaşacak.
GE Aerospace ortaklığı devam edecek
Yeni yapılanma, TEI’nin mevcut ortaklık yapısını veya uluslararası faaliyetlerini etkilemeyecek. Bu kapsamda TEI ile GE Aerospace arasında 41 yıldır sürdürülen stratejik ortaklık aynı şekilde devam edecek. TEI, uluslararası sivil ve askeri motor programlarındaki üretim sorumluluklarını sürdürerek küresel tedarik zincirindeki güçlü konumunu korumaya devam edecek.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
