Birleşik Krallık’ın yeni Başbakanı, Storm Shadow füzelerinin Ukrayna’da yerli üretiminin önünü açmak amacıyla füzenin teknik çizimlerinin Ukrayna’ya aktarılmasına onay verdi.
24 Ağustos 2026’da Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, göreve başlamasından bu yana gerçekleştirdiği ilk yurt dışı ziyaretinde MBDA’nın füzenin İngiliz bileşenlerine ilişkin gizliliği kaldırılmış teknik bilgileri Ukrayna’ya aktarmasına izin verdi. Söz konusu kritik adım, Kiev’in Ukrayna’da Storm Shadow/SCALP seyir füzesi üretimi ve montajı için yürüttüğü çalışmaların önündeki önemli bir engeli ortadan kaldırıyor.
Birleşik Krallık’ın bu kararı, birkaç aydır sürdürülen Fransa-Ukrayna lisans çalışmalarının ardından geldi. Ukrayna Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, 29 Haziran’da Kiev ile Paris’in, Ukrayna’da SCALP-EG üretimi konusunda müzakerelere başladığını açıklamıştı. Fedorov, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Haziran ayında Fransa’ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında konuyu doğrudan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile gündeme getirdiğini belirtmişti.
Lisans sorunu yalnızca Fransa tarafından çözülemiyordu. Bunun nedeni ise, başlangıçta Matra ve British Aerospace tarafından geliştirilen ve günümüzde MBDA tarafından üretilen Fransız-İngiliz ortak yapımı füzenin Birleşik Krallık’ın kontrolündeki donanım ve fikri mülkiyeti içermesi. Army Recognition tarafından yapılan habere göre Ukrayna, füzeyi 2023’ten bu yana kullanıyor ancak bu teslimatlar Ukrayna’daki bir üretim tesisinden değil, Avrupa ülkelerinin mevcut stoklarından karşılanıyor.
MBDA, yaklaşık 15 yıl boyunca yeni üretim siparişi almamasının ardından 2025’te füzenin üretimine yeniden başladı. Dolayısıyla savunma sanayii altyapısının artık hem Ukrayna’nın taleplerini karşılaması hem de Birleşik Krallık ve Fransa’nın stoklarından kullanılan füzeleri yenilemesi gerekiyor. Bu bağlamda Burnham’ın kararının asıl önemi, Ukrayna’nın yalnızca mühendislik verilerine erişim sağlamasından ziyade, ithal edilen bölümlerin montajıyla sınırlı kalmayarak Storm Shadow’un önemli bir bölümünü ülke içinde üretme, entegre etme ve sertifiye etme kapasitesinin önünü açması olarak değerlendiriliyor.
Storm Shadow/SCALP seyir füzesi
Storm Shadow/SCALP füzesinin uzunluğu 5,1 metre, gövde çapı 480 mm, kanat açıklığı 3 metre ve fırlatma ağırlığı 1.300 kilogramdır. Füzenin Microturbo TRI 60-30 tek kullanımlık turbojet motoru 5,4 kN itki üretmekte ve füzenin yaklaşık Mach 0,8 hızında ses altı uçuş gerçekleştirmesini sağlamaktadır. Füze, yer tabanlı radar ve hava savunma sistemlerine yakalanma riskini azaltmak amacıyla hızdan ziyade düşük irtifalı uçuş rotalarını tercih etmektedir.
Füzenin 450 kilogram ağırlığındaki harp başlığı, BROACH tandem delici sistemini kullanmaktadır. İlk patlayıcı, toprak, betonarme veya başka bir dış engeli delerken ikinci patlayıcı, açılan boşluktan ilerleyerek programlanabilir bir gecikmenin ardından hedefin içerisinde infilak etmektedir. Bu özellik, SCALP’ı Ukrayna’nın çok daha yüksek sayılarda kullandığı daha hafif kamikaze İHA’larından temelde farklı kılmaktadır.
Yaklaşık 2 milyon sterlin (2,5 milyon dolar) birim maliyete sahip olan ve 550 kilometre menzil sunan füze; tahkim edilmiş komuta merkezleri, yeraltı tesisleri, korunaklı mühimmat depoları, güçlendirilmiş köprü yapıları, deniz üslerindeki bakım-onarım altyapıları ile limanda hareketsiz durumdaki gemi ve denizaltılar gibi hedeflere karşı kullanılabilmektedir. SCALP’ın güdüm mimarisi de Ukrayna’da üretimin neden füzenin dış gövdesini üretmekten çok daha karmaşık olduğunu ortaya koymaktadır.
Fırlatmadan önce görev planlamacıları; ara noktalar, arazi bilgileri, uçuş irtifası, tehditlerden kaçınma koridorları, hedef görüntüleri, çarpma açısı ve tapa zamanlamasını içeren bir rota hazırlamaktadır. Uçuş sırasında füze; ataletsel seyrüsefer, GPS ve TERPROM arazi referanslı seyrüsefer sistemlerini bir arada kullanmaktadır. TERPROM sistemi, uçuş rotasının altındaki araziyi önceden depolanmış yükselti verileriyle karşılaştırırken ataletsel seyrüsefer sistemi, güncellemeler arasındaki sürekli seyrüseferi sağlamaktadır. GPS ise kullanılabilir olduğu durumlarda ek bir konum referansı sunmaktadır.
SCALP’ın Ukrayna’da kullanımı
2023 ortalarından bu yana hem Fransa hem de Birleşik Krallık, Rusya’nın kapsamlı işgali kapsamında Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’ne SCALP/Storm Shadow füzeleri tedarik etmiştir. Bu füzeler, Batılı ortakların entegrasyon desteğiyle, modernize edilmiş Ukrayna Su-24 Fencer savaş uçaklarından fırlatılabilmiştir.
Bahse konu füzelerin savaş alanındaki etkileri ise önemli oldu. SCALP, Ukrayna’nın işgal altındaki topraklardaki komuta merkezleri, mühimmat depoları ve konvansiyonel topçu veya kısa menzilli roket sistemlerinin ulaşamadığı hava üsleri de dahil olmak üzere stratejik Rus askeri altyapısına derinlemesine saldırılar düzenlemesini sağladı. Muharebe görüntüleri ve uydu görüntüleri, Kırım, Donetsk ve Luhansk bölgelerindeki hedeflere başarılı vuruşlar yapıldığını ve füzenin hassasiyeti sayesinde sivil kayıpların önlenmesine rağmen genellikle ciddi hasara yol açtığını doğruladı.
Füzenin konuşlandırılması, Rus hava savunma katmanlarındaki zaafları da ortaya çıkardı. Zira S-300 ve Pantsir-S1 gibi gelişmiş sistemler tarafından korunan birçok hedef yıkıcı bir etkiyle vuruldu. Ayrıca füzenin kullanımının Rus komuta merkezlerini cephe hatlarından daha uzağa taşınmaya zorladığı ve bu durumun koordinasyon ve lojistik verimliliklerini etkilediği de bildirilmekte.
İlgili Olarak
Marmara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencisi. Uluslararası İlişkiler ve Savunma Sanayii araştırmacısı.
