İsveç’te geliştirilen ve AYAP-1 uzay aracında yer alacak bilimsel görev yükünün kabul faaliyetleri tamamlandı.
İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü (IRF) tarafından Kiruna’da geliştirilen ve nötr parçacıklara yönelik veri toplayacak Lunar Neutrals Telescope (LNT) görev yükünün uçuş modeli, geçtiğimiz Haziran ayında TÜBİTAK UZAY’a teslim edildi. Bu sistem, 2027 yılında fırlatılması planlanan Türkiye’nin Ay Görevi-1 (AYAP-1) uzay aracına entegre edilecek.
LNT’nin Ankara’ya ulaşmasının ardından IRF ve TÜBİTAK UZAY personeli tarafından teslim-kabul testleri başarıyla gerçekleştirildi. Bu teslimat, LNT’nin geliştirme sürecinde önemli bir kilometre taşını ve projenin bir sonraki aşaması olan uzay aracıyla entegrasyon ve test faaliyetlerinin başlangıcını temsil ediyor.
Bu görev yükü ile Ay gibi atmosferi ve manyetik alanı güçlü olmayan gök cisimleri ve bunların yüzeyleri ile plazma etkileşimi, Güneş rüzgarlarının Ay’daki suyun oluşumuna katkıları, mini-manyetosferlerin oluşumu ve toz plazmalarının fiziği gibi temel konularda araştırma yapılmasına olanak sağlanacak. IRF tarafından LNT bilimsel görev yükünün 2 ayrı modeli geliştirildi:
- AYAP-1 uzay aracına entegre edilerek Ay yörüngesinde görev yapacak olan Uçuş Modeli (soldaki), yer operasyonları sırasında cihaza bağlı bulunan tüp sayesinde ayırt edilebiliyor. Bu tüp, cihaz içerisine sürekli saf azot gazı akışı sağlayarak hassas dedektörleri nem ve diğer kirleticilere karşı korumasını sağlıyor.
- 2024 yılında TÜBİTAK UZAY’a teslim edilen Elektriksel Model ise cihaz ile uzay aracının görev bilgisayarı ve güç sistemi arasındaki arayüzün geliştirilmesi ve test edilmesi amacıyla kullanıldı.
IRF Kiruna’da görev yapan ve LNT’nin Baş Araştırmacısı olan Dr. Manabu Shimoyama, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bu başarı, LNT ekibinin uzun yıllara dayanan özverili çalışmalarının ve TÜBİTAK UZAY’daki çalışma arkadaşlarımızla kurduğumuz yakın iş birliğinin bir sonucudur. Şimdi, LNT’nin uzay aracına entegre edilerek Ay yolculuğuna hazırlanacağı bir sonraki aşamayı sabırsızlıkla bekliyoruz.”
2027 yılında fırlatılması planlanan AYAP-1 uzay aracının; Ay yüzeyinden yaklaşık 100 km irtifadaki dairesel Ay yörüngesinde 3 ay, gerekli görülmesi halinde ise 6 aya kadar görev yapması planlanıyor. Görev sonunda uzay aracı kontrollü iniş gerçekleştirerek görevini tamamlayacak. Bu bağlamda uzay aracında yer alan LNT görev yükü ile elde edilecek ölçümler sayesinde:
- Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyi, yüzeye yakın çevre ve manyetik anomaliler etrafında oluşan mini manyetosferlerle nasıl etkileşime girdiği daha ayrıntılı şekilde incelenecek.
- Ay’ın son derece ince atmosferi olan ekzosferin nasıl oluştuğu ve sürdürüldüğüne ilişkin yeni veriler elde edilecek.
- Ay yüzeyinin kimyasal bileşiminin farklı bölgelerde nasıl değiştiği ortaya konulacak.
- Ay kutuplarında yer alan, sürekli gölgede kalan ve su ile diğer eski uçucu maddelerin korunmuş olabileceği düşünülen bölgelerin güneş rüzgarına verdiği tepkiler incelenecek.
İlgili Olarak
Havacılık ve Uzay Mühendisliği öğrencisi. Savunma sanayii araştırmacısı.
